XədicəMənası: Alim Qafurov tərəfindən ərəb mənşəli olduğu qeyd edilən "Xədicə" sözü, rus dilində "выкидыш" (düşmə, abort) kimi izah edilir. Lüğətlərdə bu mənanın çox yayılmış variantı deyildir və sözü...

Xədəng Mənası: Fars mənşəli bir sözdür. Meşədə bitən ağac növüdür. Rus dilində “белый тополь” (ağ tozağacı) kimi tərcümə olunur. Qeyd edək ki, "ox" mənasını verən fərqli bir "xədəng" sözü də mövcuddur...

Xəcalət Mənası: Utancaqlıq, qeyrət, ayıb hissi; özünə qarşı edilən pis əməllərdən, səhv hərəkətlərdən, başqalarının qarşısında utandıran hallardan doğan narahatlıq və əsəbilik hissi. Mənəvi bir çətinl...

Xəbərdar Mənası: Xəbərdar sözü xəbərli olmaq, xəbəri olan, məlumatlı olmaq, bir şey haqqında öncədən xəbərdar olmaq mənalarını verir. Həmçinin, təhlükə, risk və ya pis bir hadisə haqqında öncədən xəbə...

Xəbər-ətərMənası: Bu söz birləşməsi əvvəllər "xəbər-yetər" formasında işlənərək, yetərli məlumat, kifayət qədər xəbər mənasını ifadə edirdi. Zamanla "yetər" sözünün fonetik dəyişikliyə uğraması nəticə...

XeyirxahMənası: Yaxşı niyyətli, mərhəmətli, insanlara qarşı yaxşı rəftar edən, xeyirxah əməllər göstərən şəxsə deyilir. Xeyir və xah komponentlərindən ibarət mürəkkəb sözdür. Xeyirli işlər görməyi ist...

XayraMənası: Fars dilindən keçmiş bir sözdür. Balta, bıçaq və sair kəsici alətləri itiləmək üçün istifadə olunan bərk, bülöv daşını ifadə edir. Adətən, sərt və aşındırıcı xüsusiyyətlərə malik olan bu ...

Xaya Mənası: Farsca mənşəli olan bu söz "yumurta" mənasını verir. Gündəlik danışıq dilində daha çox quş yumurtası üçün işlədilir, lakin geniş mənada hər hansı bir canlı varlığın yumurtasını ifadə edə ...

XavərMənası: Ərəb dilindən keçmiş bir söz olub, "şərq", "günəş doğan tərəf" mənalarını verir. Bəzən "şərq küləyi" mənasında da işlədilir. Coğrafi mövqedən əlavə, simvolik olaraq da işlənərək yeni başl...

Xatun Mənası: Bu söz əsasən monqol dilindən keçmiş olub, "ilk (böyük) arvad", yüksək vəzifəli qadın, xanım, xanımların rəhbəri kimi mənalarda işlənir. Tarixi mənbələrdə xatun sözü tez-tez xanım, hökmd...

XaşxaşMənası: Ərəb mənşəli olan "xaşxaş" sözü, qədim dövrlərdə "göyərti" və ya "ot" mənasını ifadə edirdi. Sonradan isə, bu söz müasir Azərbaycan dilində bildiyimiz kimi, xüsusi bir bitki növü olan xa...

Xasiyyət Mənası: Bu söz əsasən bir insanın davranışlarında, əxlaqında və xarakterində özünü göstərən daimi xüsusiyyətlər, meyllər və vərdişlərin məcmusunu bildirir. Həmçinin, əşyanın özünəməxsus xüsus...

Xasay Mənası: "Xas (xalis) ay" mənasını verir. Adətən kişi adı kimi işlənir və təmizlik, safçılıq və ayın gözəlliyi ilə əlaqələndirilir. Mənbəyi: Sözün etimologiyası fars dilinə dayanır. "Xas" (خاص) s...

Xas Mənası: Dialektlərdə, əsasən şifahi nitqdə və poetik əsərlərdə "çərşənbə axşamı" (həftənin ikinci günü) mənasında işlənir. Müasir standart ədəbi dilinə daxil olmasa da, bəzi regionlarda və ya müəy...

Xartut Mənası: Azərbaycan dilində xartut, tutun xüsusi bir növünü ifadə edir. Fars dilində isə "krıjovnik" (kiçik, turş albalıya bənzər meyvə) mənasında işlədilir. Sözün hərfi mənası "tikanlı tut" kim...