Xuyar Mənası: Lənkəran bölgəsində xaşxaş qabığından hazırlanan yuxu dərmanı. Uşaqların yatması üçün istifadə edilən bir növ ənənəvi dərman vasitəsidir. "Uşağ yatmır, xuyar ver, qoy yatsın" deyimi bu ...

Xuydar Mənası: (Qazax dialekti) Bədxasiyyət, dəlisov, əsəbi, inadkar at. Atın xasiyyətinin pis, idarə olunmaz olmasına işarə edir. Misal olaraq, "At xuydardı, yıxar səni" ifadəsi atın bədxasiyyətli o...

Xuygir Mənası: "Xuygir" sözü əsasən Goranboy, Ordubad və Şərur bölgələrində işlənən bir dialekt sözüdür. Mənası "xoygir" sözü ilə eynidir və atın bir növünü, xüsusilə də cüssəsi kiçik, çevik və sürət...

Xuylanmağ Mənası: Həyəcanlanmaq, narahat olmaq, qorxmaq. Emosional və ya fiziki bir təsirin nəticəsində qəfil həyəcanlanma vəziyyətinə düşmək. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər, bəzə...

Xuylanmaq Mənası: Sözün iki əsas mənası vardır: Üşümək, titrəmək, qorxu hissi ilə bədənin titrəməsi. Misal: "Üşax xuylanıtdı biraz, qorxutdu diyəsən (Şəki)" - Uşaq bir az titrədi, qorxutdu deyəs...

Xuyxarux Mənası: (Xanlar bölgəsində) Qoz çırpmaq üçün istifadə olunan nazik və uzun bir ağac parçası. Qozun qabığını qırmaq və ya qozun içini çıxarmaq üçün əl ilə istifadə edilən alət. Forma və ölçüs...

Xüyyər Mənası: Salyan dialektində "xüyyər" sözü "bax xüyyər" ifadəsi ilə işlənir və uşağın yatırılması, sakitləşdirilməsi mənasını verir. Misal olaraq verilən "Xüyyər uşağı yatırdır, həmi sakit eliyi...

Xüyər Mənası: (Salyan) Bihuşdarı. Salyan dialektində "xüyər" sözü, bir insanı ya da heyvanı huşsuz vəziyyətə salan, bihuş edən şey deməkdir. Bu söz, sadəcə bihuşluq vəziyyətini deyil, həm də bu vəziy...

Xəbiz Mənası: Şamaxı dialektində "xəbiz" sözü iki əsas mənada işlənir: Taxıl (buğda, arpa, qarğıdalı və s. kimi dənli bitkilərin yetişmiş və biçilmiş halda dənələri). Çörək (bişirilmiş taxıl ...

Xəcirgət Mənası: Ocağın və ya təndirin üstünə qoyulan dəmir qapaq. Xəcirgət təndirin ağzını daraltmaq, istilik itkisini azaltmaq və ya bişirmə prosesini tənzimləmək üçün istifadə olunur. Adətən, dəmi...

Xəcirkət Mənası: Zəngibasar (sacayaq). Zəngibasarın ocaqda istifadə olunan növünə aiddir. Misal olaraq, “Ocağın xəcirkəti yoxdu” ifadəsi zəngibasarın ocaqda olmamasını bildirir. Sözün kökünün dəqiq e...

Xəconni Mənası: (Ordubad) Mətbəx. "Xəconnida biz xörəx bişirərik" - ifadəsində olduğu kimi, xəconni sözü Ordubad dialektində mətbəx mənasında işlənir. Bu sözün klassik ədəbi Azərbaycan dilindəki "mət...

Xəcriyyət Mənası: (Hamamlı) bax xəcirgət. – Xəcriyyəti gəti, qoy ojağın üssünə. Bu söz, əsasən, hamamlarda istifadə olunan, suyun qızdırılması və ya isti saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş qurğunu, qab...

Xəfgir Mənası: (Gədəbəy) hürkək - Xəfgir ata mimməx’dəηsə, piyade:dərəm bu yolu. Bu ifadə, ata minməkdən imtina edərək piyada getmək məcburiyyətində qalan şəxsi təsvir edir. Xəfgir sözü, atın və ya ...

Xəfkir Mənası: (Xanlar bölgəsində) "Xəfgir" sözünün variantı olaraq, atın yıxılması, sürüşməsi, təpədən aşağı yuvarlanması mənasını verir. Misalda olduğu kimi, həmçinin "yıxılmaq" felinin məcazi məna...