Xırxalamax Mənası: (Cəbrayıl dialekti) "Xırxazdamax" sözünün sinonimi olaraq işlənir. Güclü bir şəkildə döymək, əllə sıxmaq, sıxaraq zədələmək mənasını verir. Misal olaraq, "Əliylə güləşəndə onu yama...

Xırxazdamax Mənası: (Ağdam dialektində) Xırtdəkləmək, sürətlə, qısa-qısa hərəkətlərlə yerimək, tələsik addımlamaq. Söz, "xırx" (çox, çoxlu) və "azdamax" (addımlamaq, yerimək) sözlərinin birləşməsindən...

Xırxı Mənası: Borçalı, Daşkəsən, Gədəbəy, İsmayıllı, Karvansaray, Qazax və Tovuz bölgələrində işlənən bu söz "balta" mənasını verir. Bəzi hallarda, xüsusilə ağac kəsmək kontekstində, "balta sapı" və ...

Xırxın Mənası: İmişli bölgəsində işlənən bir sözdür. Təzə əyirilmiş ipin çıxıntılarını sıyırmaq, hamarlamaq üçün istifadə olunan alət. İpin səthindəki qeyri-bərabərlikləri aradan qaldırmaq, daha hamar ...

Xırxınc Mənası: Tovuz bölgəsində işlənən bu söz əzginlik, yorğunluq, bitkinlik mənalarını ifadə edir. "İşdəməx’dən laf xırxıncam" ifadəsi "İşdən yorğunam" mənasını verir. Söz, fiziki və ya mənəvi yor...

Xırxınnamağ Mənası: İmişli bölgəsində işlənən bu söz təzə əyrilmiş ipin çıxıntılarını xırxın (ip əyirmə aləti) vasitəsilə təmizləmək, hamarlamaq mənasını verir. Sözün mahiyyəti ip əyirmə prosesinin s...

Xırxır Mənası: Sözün iki əsas mənası mövcuddur: Culfa bölgəsində taxta çəkəllər üçün işlədilən bir termindir. Bu mənada "xırxırnan taxta çəkəllər" ifadəsi işlədilir. Bakı bölgəsində isə "südl...

Xirxirəy Mənası: (Dərbənd) Hülqum. Başqa bir ifadə ilə desək, xortdum da deyilir, xirxirəy də deyilir. Sözün mənası boğaz, yəni qidanın udulduğu və səsin çıxdığı orqanı ifadə edir. Dərbənd dialektind...

Xırxış Mənası: (Tovuz dialekti) Çox yorulmaq, bədənin sümüyə qədər yorğunluqdan sızlamaq, hərəkətsiz vəziyyətə düşmək. Misal olaraq verilən cümlədə ("Elə yorulmuşam kın, xırxışam, heş yerimnən tərpən...

Xırzan Mənası: (Gədəbəy) Bax xırazan. Xırzan sözü, əsasən Gədəbəy bölgəsində işlənən bir dialekt sözü olub, "xırazan" sözünün fonetik dəyişikliyə uğramış variantıdır. Xırazanın mənası isə qədim Azərb...

Xirə Mənası: (Kürdəmir) "Bax xirex" ifadəsində işlənən "xirə" sözü "çox" və ya "dəhşət" mənasında işlənən dialektal bir sözdür. "Bax xirex" ifadəsi isə təəccüb, heyrət və ya həddindən artıq çoxluq

Xırəzən Mənası: Gədəbəy dialektində "xırəzən" sözü əsasən kotanın iki təkərini, kotanın oturacağını, kotanın oxunu və ya qavaxdan salınan ağac dirəyini ifadə edir. Mənbədə göstərilən "birrix’də xırəz...

Xış Mənası: Sözün iki əsas mənası vardır: Borçalı bölgəsində ətrafına ucu iti dəmir və ya mıx bərkidilmiş xalta deməkdir. Misal olaraq, "Xış çovan itində olor ki, canavarı yaralasın" ifadəsində ...

Xışdamax Mənası: Üzümü, bədənin bir hissəsini əzmək, sıxmaq, basmaq. Həmçinin, qısa, kəskin hərəkətlə vurmaq mənasında da işlənə bilər. Nümunə: "Ay uşaq, üzümü xışdama!" (Ağcabədi) Bölgə: Ağcab...

Xışdammış Mənası: Əzilmiş, xırda-xırda doğranmış, sıxılmış. Əsasən, meyvələr üçün işlədilir. Məsələn, "xışdammış alma" ifadəsi əzilmiş, bəzən isə qırılmış və ya çürüməyə başlamış almaları ifadə edir....