Mumiyalanmaq sözü, əsasən də qədim Misir mədəniyyəti ilə bağlı olaraq, ölü bədənin xüsusi üsullar vasitəsilə uzun müddət saxlanması, çürüməsinin qarşısının alınması prosesini ifadə edir. Bu proses balzamlanmaqla sıx bağlı olsa da, tam sinonim deyil. Balzamlanma, mumiyalanmanın bir hissəsini, daha dəqiq desək, bədənin mayelərinin çıxarılması və qoruyucu maddələrlə emalı prosesini əhatə edir. Mumiyalanma isə daha geniş bir anlayışdır və bədənin təmizlənməsi, orqanların çıxarılması (bəzi hallarda), bədənə qoruyucu maddələrin çəkilməsi, sarğılarla bürünməsi və s. kimi bir sıra mərhələləri özündə birləşdirir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, “mumiya” sözünün ərəb dilindən (“mummiya”) gəldiyini görərik. Ərəb dilində “mummiya” ifadəsi bitki mənşəli qatran və ya mum kimi maddələri, eləcə də bu maddələrlə emal edilmiş meyitləri ifadə edirdi. Sonradan bu söz türk dillərinə, o cümlədən Azərbaycan dilinə keçmişdir. “Mumiyalanmaq” isə “mumiya” sözündən törəmə bir feldir və ölü bədənin mumiya edilmə prosesini, yəni çürüməsinin qarşısının alınmaq üçün xüsusi üsullarla emal edilməsini bildirir.
Cümlə içərisində “mumiyalanmaq” sözü adətən tarixi kontekstdə, qədim Misir mədəniyyəti ilə bağlı hadisələrdən bəhs edərkən işlədilir: “Qədim Misirdə faraonların mumiyalanması xüsusi rituallar əsasında həyata keçirilirdi.” Lakin bədii ədəbiyyatda, metaforik mənada da istifadə oluna bilər: “Qorxu onu elə bürümüşdü ki, sanki mumiyalanmışdı, hərəkətsiz və ifadəsiz qalmışdı.” Bu halda söz, hərəkətsizlik və cansızlığı ifadə etmək üçün işlənir.
Yekun olaraq, “mumiyalanmaq” sözü balzamlanmaqdan daha geniş bir məna daşıyır və ölü bədənin uzun müddət saxlanması üçün hərtərəfli emal prosesini əhatə edir. Həm tarixi kontekstdə, həm də metaforik mənada işlənə bilər.