Mumiyalanma, "mumiyalanmaq" fellərinin məsdər formasından törəmiş bir isimdir. Əsas mənası, üzvi maddələrin, xüsusilə də insan və heyvan cəsədlərinin, xüsusi üsullar vasitəsilə çürümədən qorunması, saxlanması prosesidir. Bu proses, cəsədin uzun müddət bütünlüyü və formasını qorumasını təmin etmək üçün kimyəvi və ya fiziki metodların tətbiqini əhatə edir.
Mumiyalanma prosesinin tarixi çox qədimdir və müxtəlif mədəniyyətlərdə müxtəlif üsullar tətbiq olunmuşdur. Misir mumiyalanma ənənəsi ən məşhurdur və dəfn mərasimləri ilə sıx bağlı olmuşdur. Misirlilər cəsədləri müxtəlif kimyəvi maddələrlə müalicə edir, orqanları çıxarır və bədəni sarğılarla bükürdülər. Ancaq mumiyalanma yalnız Misir mədəniyyətinə məxsus deyildir; Peru, Çili, Avstraliya aborigenləri və digər bir çox mədəniyyətlərdə də müxtəlif mumiyalanma üsulları mövcud olmuşdur.
Mumiyalanma termini yalnız qədim tarixə aid deyildir. Müasir dövrdə də, anatomiya, tibb və arxeologiya sahələrində bəzi hallarda toxumalara, orqanlara və ya bütöv cəsədlərə xüsusi müalicələr tətbiq olunmaqla mumiyalanma prosesinə müraciət edilə bilər. Məsələn, tibbi tədqiqatlar üçün orqanların qorunması, bəzi nadir xəstəliklərin öyrənilməsi və ya qəza nəticəsində əldə edilmiş bioloji nümunələrin saxlanması üçün müasir mumiyalanma texnikalarından istifadə edilir.
Müxtəlif kontekstlərdə "mumiyalanma" sözünün işlənməsinə nümunələr:
- "Arxeoloqlar qədim məzarlıqda tapdıqları mumiyalanmış cəsədləri diqqətlə araşdırırlar."
- "Misir mumiyalanma texnikası uzun illər ərzində sirlərini qoruyub saxlamışdır."
- "Tibbi tədqiqatlar üçün toxumaların mumiyalanması xüsusi laboratoriyalarda həyata keçirilir."
Beləliklə, "mumiyalanma" termini tarixi, mədəni və elmi aspektləri əhatə edən geniş bir anlayışdır və müxtəlif kontekstlərdə müxtəlif mənalarda istifadə oluna bilər. Əsas mənası isə üzvi maddələrin çürümədən qorunması üçün tətbiq olunan prosesdir.