Qaranlıqlaşdırma

izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qaranlıqlaşdırma: "Qaranlıqlaşdırmaq" fellərinin məsdər formasından törəmiş bir söz olub, əsasən işıq azlığını, görünməzliyi və ya qaranlığı artırma prosesini, həmçinin bu prosesin nəticəsini ifadə edir. Sadəcə işıqlandırmanın azaldılması deyil, daha geniş bir məna kəsb edir. Məsələn, bir otağı qaranlıqlaşdırmaq sadəcə lampanı söndürmək demək deyil, pərdələri çəkmək, işıq keçirməyən bir materialla örtmək kimi hərəkətləri də əhatə edir.

Qaranlıqlaşdırma həm konkret, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər. Konkret mənada, bir yerin işıqlandırılmasının azaldılması, qaranlıq salınması kimi başa düşülür. Məsələn, "Səhnəni qaranlıqlaşdırmaq üçün pərdələr endirildi." Məcazi mənada isə, bir şeyin gizlədilməsi, aydınlığın qaraldılması, bilinməz hala salınması kimi mənaları daşıya bilər. Məsələn, "Tarix kitablarında bəzi hadisələr qaranlıqlaşdırılıb." Bu halda, qaranlıqlaşdırma, həqiqətin gizlədilməsi, təhrif edilməsi və ya əhəmiyyətinin azaldılması deməkdir.

Qaranlıqlaşdırmanın intensivliyi və üsulları fərqli ola bilər. Tam qaranlıq yaradıla bilər, ya da yalnız işığın azalması təmin edilə bilər. Bunun üçün müxtəlif vasitələr, texnologiyalar və üsullar tətbiq oluna bilər: pərdələr, qaranlıq rəngli materiallar, işıq filtrləri, elektrik qurğuları və s. Bundan əlavə, qaranlıqlaşdırma müvəqqəti və ya daimi ola bilər. Bir anlıq qaranlıqlaşdırma, məsələn, bir teatr tamaşasında səhnə dəyişikliyi zamanı baş verə bilər, halbuki bir otağın daimi qaranlıqlaşdırılması, izolyasiya məqsədi ilə edilə bilər.

Qaranlıqlaşdırmanın tətbiq sahələri olduqca genişdir: teatr, kino, fotoqrafiya, elmi tədqiqatlar (məsələn, mikroskopiya), hərbi işlər, hətta günlük həyatımızda (məsələn, yuxu üçün otağı qaranlıqlaşdırmaq) kimi müxtəlif sahələrdə rast gəlinir. Beləliklə, “qaranlıqlaşdırma” sözü, sadə görünüşünə baxmayaraq, bir çox fərqli kontekstdə və mənada istifadə olunan zəngin bir məna yükü daşıyan bir termindir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz