izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kəvakib (ər. “kövkəb” söz cəmi) – klassik Azərbaycan ədəbiyyatında tez-tez rast gəlinən bir söz olub, sözün əsl mənası "ulduzlar" deməkdir. Lakin sadəcə "ulduzlar" deməkdən daha çox əhatəli və poetik bir məna daşıyır. "Ulduzlar" sözü daha çox astronomik bir anlayışı ifadə edərkən, "kəvakib" sözü ulduzların səma səhnəsindəki möhtəşəm görünüşü, onların əzəmətli və sirli təbiəti, insanı valeh edən işıq və parlaqlığı haqqında daha çox şey söyləyir.

Füzuli şeirindəki "Yandırdı məşailin kəvakib" misrasında olduğu kimi, "kəvakib" sözü bəzən metaforik mənada da işlədilir. Burada ulduzlar "məşal" (məşəl) kimi təsvir olunaraq, qaranlığı yaran, nur saçan, yol göstərən simvolik bir obraz kimi təqdim edilir. Bu isə "kəvakib"in sadəcə fiziki varlıqlardan daha çox, ilahi nurun, gücün və bələdçiliyin təcəssümü kimi qəbul edildiyini göstərir.

Sözün cəm halda işlənməsi də maraqlıdır. Tək bir ulduz deyil, çoxluqda ulduzlar, səmanın bütün ulduzlu səması, ulduzların sonsuzluğunu, sayılmazlıqlarını ifadə edir. Bu isə həm kainatın sonsuzluğuna, həm də insanın bilik və qavrayışının məhdudluğuna işarə edir. "Bütün kəvakibi birbir öz adları ilə sayırlar" misalında olduğu kimi, insanın bütün ulduzları adları ilə saymaq cəhdi, ulduzların sayının sonsuzluğunun qarşısında insanın acizliyini vurğulayır.

Beləliklə, "kəvakib" sadəcə astronomik bir termin deyil, ədəbiyyatda poetik təsvir və metaforik mənalarla zəngin, çoxcəhətli bir söz olub, kainatın əzəmətini, insanın qarşısında sonsuzluğun təəccübünü və ümidləri ifadə edən bir simvol kimi istifadə olunur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz