İntelligentlik (rus. интеллигентность) sözü, Azərbaycan dilində əsasən "ziyalılıq" mənasında işlənir. Lakin bu tərif, sözün zəngin məzmununu tam əks etdirmir. "İntelligentlik" sadəcə ali təhsilə və ya elmə yiyələnmək deyil, daha geniş və çoxşaxəli bir anlayışdır.
Tarixi kontekstdə baxdıqda, "intelligentlik" termini 19-cu əsr Rusiyasında yaranmış və ziyalı təbəqəsinin xüsusiyyətlərini ifadə edirdi. Bu, sadəcə ağıl və biliyə sahib olmaq deyil, həm də yüksək mənəvi prinsiplərə, ədalətə, humanistliyə sahib olmaq, cəmiyyətin tərəqqisinə çalışmaq, ətraf aləmə həssaslıq və tənqidi düşüncə tərzi demək idi. Bir intelligent insan, həm elmə, həm də incəsənətə maraq göstərər, ictimai həyata fəal şəkildə qoşular, əxlaqi prinsiplərə əsaslanan həyat tərzi sürərdi.
Müasir dövrdə isə "intelligentlik" anlayışı daha çox ağıl, düşüncə, bilik, tənqidi düşüncə qabiliyyəti, geniş dünyagörüşü, mədəniyyət, intellektual maraqlar, həmçinin yüksək mənəvi keyfiyyətlər kimi xarakterizə olunur. Bu, həm intellektual səviyyənin, həm də mənəvi-əxlaqi keyfiyyətlərin vəhdətini əks etdirir. Sözün kökünə qayıtsaq, "intellektual" sözü "anlamaq" mənasını verən latın sözündən törəyir və bu da intelligentliyin əsasını təşkil edən düşünmə və anlama qabiliyyətinə işarə edir.
Mətninizdə verilən nümunədə ("[Musanın nəvəsi] gedib Qori seminariyasına girdi. Bir il də orada oxudu, onun əsil intelligentlik həyatı da bu tarixdən başladı") seminariyaya getmək və təhsil almaq, intelligentliyin əsasını təşkil edən bilik və təcrübə toplama prosesinin başlanğıcı kimi göstərilir. Ancaq bu, intelligentliyin özü deyil, yalnız onun inkişafının bir mərhələsidir. Həqiqi intelligentlik, davamlı öyrənmə, düşünmə, təkmilləşmə və cəmiyyətə faydalı olmaq arzusunun birləşməsindən yaranır.