izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İlla (ər. إلا) əvəzliyi "istisna" mənasını verir və başqa sözlə desək, "xaric", "dən başqa", "dən savayı", "yalnız" və ya "ancaq" mənalarını ifadə edir. Bir şeyin və ya şəxsin digərlərindən fərqli olduğunu, müəyyən bir qrupun və ya situasiyanın içində istisna edildiyini bildirir.

İstisna ifadə edən "illa" yalnız bir şeyi deyil, bir neçə şeyi də istisna edə bilir. Məsələn, "Hamı gəldi, illa Əli" cümləsində "illa" yalnız Əlini istisna edərək digər hər kəsin gəldiyini bildirir. Bu baxımdan, "illa" sözü cümləyə dəqiqlik və aydınlıq gətirir.

Ədəbiyyatda "illa"nın istifadəsi olduqca genişdir və bəzən poetik bir təsir yaratmaq üçün işlədilir. Yuxarıda verilmiş misal ("Cismində yox özgə dərdə tabı; İlla qəmi-eşq iztirabi") bu mənada dərin bir məna ifadə edir: şəxs fiziki olaraq başqa ağrılara, əzablara dözə bilir, amma məhəbbət kədəri istisnadır, ona dözə bilmir. Bu misal "illa"nın cümənin emosional yükünü gücləndirmək qabiliyyətini göstərir.

Dilçilik baxımından "illa"nın həm sintaksis, həm də semantik əhəmiyyəti var. Sintaktik baxımdan cümlədə müəyyən bir elementin istisna olunduğunu göstərir. Semantik baxımdan isə cümlənin mənasını dəqiqləşdirir və zənginləşdirir. Ona görə də Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarını zənginləşdirən və ədəbi dil üçün əhəmiyyətli bir əvəzlikdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz