Məhz əvəzliyi ərəb mənşəli olub, sözün əsl mənası "özü, tam olaraq" deməkdir. Lüğətlərdə əsasən "özündən sonra gələn sözü gücləndirir, nəzərə çarpdırır, ayırır" kimi izah olunsa da, funksiyası daha geniş və çoxcəhətlidir. "Məhz" əvəzliyi, söhbətdəki digər elementləri aradan qaldıraraq, bir elementi xüsusi olaraq vurğulayır və önə çıxarır. Bu vurğulama, həm miqdari, həm də keyfiyyətcə ola bilər.
Miqdari vurğulamada "məhz" əvəzliyi, müəyyən bir miqdarı, sayı, və ya kəmiyyəti ifadə edən sözləri dəqiqləşdirir və digər ehtimalları istisna edir. Məsələn, "Məhz beş nəfər iştirak etdi" cümləsində "məhz" əvəzliyi, iştirakçı sayının altı, yeddi və ya başqa bir say olmadığını, yalnız beş olduğunu vurğulayır. Bu mənada "yalnız", "tək", "təkcə" əvəzlikləri ilə sinonimdir.
Keyfiyyətcə vurğulamada isə "məhz" əvəzliyi bir keyfiyyəti, xüsusiyyəti, və ya səbəbi digərlərindən ayırır və önə çəkir. Məsələn, "Məhz onun səyləri sayəsində uğur qazandıq" cümləsində "məhz" əvəzliyi, uğurun başqa səbəblərdən deyil, yalnız onun səylərindən qaynaqlandığını bildirir. Bu mənada "ancaq", "şübhəsiz", "buna görə də" kimi sözlərlə də əlaqələndirilə bilər, lakin məntiqi vurğunun gücü və dəqiqliyi baxımından onlardan fərqlənir.
Qısaca desək, "məhz" əvəzliyi, sözün mənasını dəqiqləşdirməklə yanaşı, cümləyə əlavə bir məntiqi və ya emosional vurğu əlavə edərək, əsas ideyanı daha aydın və qabarıq şəkildə ifadə etməyə imkan yaradır. Onun işlənmə üsulu kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsas funksiyası həmişə bir elementi digərlərindən ayırmaq, onu xüsusi olaraq vurğulamaqdır. "Məhz bu səbəbdən", "məhz ona görə", "məhz o zaman" kimi ifadələr bu əvəzliyin istifadəsinin nümunəsidir.