Şeytandolaşığı sözü, Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir söz olmasa da, mənası "şeytandüyünü"nə istinad edilir. Ancaq "şeytandüyünü" ifadəsi özü də kifayət qədər geniş mənaya malikdir və kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Bu səbəbdən "şeytandolaşığı" sözünün daha dəqiq və geniş bir izahını vermək üçün kontekstə bağlı olaraq bir neçə məna variantı təqdim edə bilərik.
Əsasən, "şeytandolaşığı" sözü, qarışıqlıq, xaos, fəlakət və ya çətin bir vəziyyət yaradan hadisələri, həmçinin bu vəziyyətin nəticəsini ifadə edir. Bu, həm fiziki, həm də mənəvi bir mənada işlənə bilər. Məsələn:
Fiziki mənada: "Ev tamamilə şeytandolaşığı içində idi; əşyalar səpələnmiş, hər yer toz-torpaq idi." Bu cümlədə "şeytandolaşığı", qarışıqlıq və dağıntını ifadə edir. Başqa bir nümunə olaraq "Yolda şeytandolaşığı yaşandı; qəza nəticəsində hər yer tıxanmışdı" cümləsini göstərmək olar. Burada isə "şeytandolaşığı" nəqliyyat tıxacı və nəticədə yaranan qarışıqlıq mənasını verir.
Mənəvi mənada: "Onun həyatı tamamilə şeytandolaşığı idi; əzablar içində yaşayırdı." Bu cümlədə "şeytandolaşığı" mənəvi çətinlikləri, qarışıq və anlaşılmaz vəziyyətləri, həyatdakı çətinlikləri ifadə edir. "İşlərində şeytandolaşığı yaşayırdı, hər şey üst-üstə düşmüşdü" kimi cümlələrdə də bu məna müşahidə oluna bilər.
Sözün mənşəyinə gəldikdə, "şeytan" sözü farsca mənşəlidir və "pis ruhu" ifadə edir. "-dolaş-" şəkilçisi isə qarışıqlıq, çaşqınlıq və ya bir yerdə səpələnmiş vəziyyəti ifadə edir. "-ığı" isə isim tərkibini əmələ gətirən şəkilçi olaraq işlənir. Beləliklə, sözün ümumi mənası "şeytanın yaratdığı qarışıqlıq" kimi tərcümə oluna bilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, "şeytandolaşığı" sözü ədəbi dilin elementlərindən deyil və daha çox danışıq dilində istifadə olunur. Yazılı dilə daxil etmək istənildikdə daha uyğun sinonimlərdən istifadə etmək daha münasib olar. Məsələn, "qarışıqlıq", "xaos", "fəlakət", "çətinlik" kimi sözlər daha formal və aydın bir dil təmin edər.