izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sanlı sifəti, əsas mənası olaraq "sayılmış, hesaba alınmış, nəzərə alınmış" mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdəki "sayla olan" ifadəsi isə bu mənanın daha konkret bir tətbiqini göstərir; yəni, sayma prosesinə məruz qalmış, say əməliyyatının obyekti olmuş deməkdir. Bu, sadəcə sayın edilməsi deyil, həm də bu sayın müəyyən bir əhəmiyyət kəsb etməsini nəzərdə tutur. Belə ki, sayılmış əşya, şəxs və ya hadisə digərlərindən fərqlənir, fərqli bir statusa malik olur.

Məsələn, "sanlı adam" desək, bu, ictimai həyatda tanınmış, nüfuzlu, hesaba alınan bir şəxsi ifadə edər. "Sanlı əsgər" desək, orduda xüsusi bir yer tutmuş, fərqlənən, rütbəsi və ya xidmətləri ilə sayılan bir əsgər nəzərdə tutular. "Sanlı miras" ifadəsi isə, mirasın miqdarı çox olsa da, daha çox onun qanuni və ya mənəvi əhəmiyyətinin, hesablaşmalara əsaslanaraq bölüşdürülməsinin altını çəkir.

Ata sözündəki "Sanlı pul durumsuz olar" misalında isə "sanlı" sözü pulun sayılıb-hesablanması, dəqiq miqdarının bilinməsi mənasında deyil, daha çox onun dəyərinin, miqdarının çoxluğu, bolluğu ilə əlaqələndirilərək işlənilir. Burada "sanlı" sözü, "bol", "çox", "sərvətli" kimi mənalarda kontekstdən asılı olaraq istifadə olunur. Yəni, çoxlu pulun olması, onun sahibi üçün həmişə rahatlıq və durumun yaxşı olmasını təmin etməyəcəyini, çünki hədsiz pulun da öz problemləri ola biləcəyini ifadə edir.

Etimalogiyasına gəldikdə, "sanlı" sözü "say" felindən törəmişdir. "Say" sözü isə türk dillərində geniş yayılmış bir kökdən gəlir və əsasən sayma, hesablama mənasını ifadə edir. "Sanlı" sözünün əsas mənasının "sayılmış", "hesablanmış" olması bu etimoloji mənşəyini dəstəkləyir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz