izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sanılı sifəti, əsasən yazılı dil üçün xas olub, “sayılmış”, “sayla əlaqədar”, “sayın əsasında müəyyən olunmuş” mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdəki “sayla olan” ifadəsi mənanın tamlığını əks etdirmir. Daha dəqiq desək, “sanılı” sözü bir şeyin say əsasında, hesablama nəticəsində müəyyənləşdirilməsini, qəbul edilməsini bildirir. Bu, sadəcə bir şeyin sayıldığı mənası deyil, həm də bu sayın bir nəticə, bir qiymətləndirmə yaratdığını göstərir.

Məsələn, “sanılı gəlir” ifadəsi, dəqiq ölçülməmiş, təxminən hesablanmış gəliri bildirir. “Sanılı əhali” ifadəsi isə rəsmi siyahıyaalmanın əsasında təyin olunmuş, təxmini əhali sayını ifadə edə bilər. “Sanılı məbləğ” ifadəsi isə dəqiq olmayan, hesablanmış, təxminən bir məbləği göstərir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, “san-” kökü “saymaq” felindən törəyərək, "-ılı" isə sifət şəkilçisidir. Beləliklə, “sanılı” sözü “saymaq” hərəkətinin nəticəsini ifadə edən bir sifətdir. Bu sözün, köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında, xüsusilə də atalar sözlərində daha geniş işləndiyini müşahidə edirik. “Sanlı pul durumsuz olar” atalar sözündəki “sanlı” sözü, çox ehtimal ki, “sayılı”, “az” mənasında işlənmişdir. Yəni, az pulun insanı durumsuz vəziyyətə sala biləcəyini ifadə edir.

Müasir Azərbaycan dilində “sanılı” sözü nadir hallarda işlənsə də, dilin zənginliyinə və tarixi inkişafına dair dəlildir. Onun düzgün başa düşülməsi və mənasının daha geniş şəkildə izah edilməsi, dilin daha dərindən öyrənilməsinə və qorunmasına kömək edər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz