izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

RUY (fars. رُو‎ - ru) — klassik Azərbaycan ədəbi dilində işlənən söz olub, “üz”, “çöhrə”, “simə” mənalarını verir. Əsasən poetik üslubda istifadə olunur və insanın zahiri görünüşünü, xüsusilə də üz ifadəsini, simasını ifadə edir. Fars dilindən gələn bu söz, Azərbaycan dilinə ədəbiyyat vasitəsi ilə daxil olub və uzun müddət yüksək üslublu əsərlərdə geniş yayılıb.

Ruy sözü sadəcə “üz” demək deyil, həm də üzün ifadə etdiyi duyğuları, hal-hazırkı vəziyyəti əks etdirir. Məsələn, “solğun ruy” ifadəsi sadəcə solğun üz deyil, həm də kədər, xəstəlik və ya yorğunluq kimi daxili vəziyyəti ifadə edir. “Şad ruy” isə sevinci, xoş əhval-ruhiyyəni əks etdirir. Beləliklə, ruy sözü sadəcə anatomik bir hissəni deyil, həm də insanın daxili dünyasının xarici təzahürünü ifadə edir.

Misal olaraq verilən beyt belə izah edilə bilər: "Həsrətindən zəfəranə dönsə ruyim, yox əcəb; Qoymuş hicranda məni, bir gülüzarım gəlməmiş". Bu beytdə "ruyim" sözü şairin həsrətdən solğunlaşmış, üzü zəfəran rənginə çalmış çöhrəsini ifadə edir. Sadəcə üzün rəng dəyişikliyindən danışılmır, həm də şairin daxili əzab-əziyyəti, dərin kədəri ifadə olunur. Sözün istifadə edildiyi kontekst onun mənasını dəqiqləşdirir və zənginləşdirir.

Müasir Azərbaycan dilində “ruy” sözü nadir hallarda işlənir və əsasən klassik ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinir. Onun sinonimləri “üz”, “çöhrə”, “simə”, “vücüd” kimi sözlərdir. Lakin bu sinonimlər “ruy” sözünün ifadə etdiyi incəlik və poetik təsiri tam olaraq əks etdirə bilmirlər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz