izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Praqmatika (yun. pragma – iş, əməl, hərəkət) linqvistikanın bir sahəsi olub, dilin istifadəsinin kontekstə bağlı aspekti ilə məşğul olur. Sadəcə sözlərin və ya cümlələrin leksik və qrammatik mənalarını öyrənən semantikadan fərqli olaraq, praqmatika dilin istifadəsindəki məqsədləri, nitq aktlarının növlərini, nitq iştirakçıları arasında olan əlaqəni, kontekstin mənanın formalaşmasına təsirini və ünsiyyətin müvəffəqiyyətinə təsir edən amilləri araşdırır.

Daha dəqiq desək, praqmatika nitq aktlarının (məsələn, vəd vermək, soruşmaq, əmr etmək) mənasının necə yaradıldığını və anlaşılmasını, bu aktların kontekstdən və nitq iştirakçıları arasındakı əlaqədən necə asılı olduğunu öyrənir. Məlumatın ötürülməsindən əlavə, praqmatika dil istifadəçisinin nitq vasitəsilə səmimiyyət, hörmət, təhdid, əməkdaşlıq kimi müxtəlif sosial məqsədlərə necə nail olduğunu da təhlil edir.

Məsələn, "Qapı bağlıdır" cümləsinin semantik mənası sadəcə qapının bağlı vəziyyətdə olmasını bildirir. Lakin praqmatika bu cümlənin müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar kəsb edə biləcəyini göstərir. Məsələn, birisinin evə girməyə çalışdığını və qapının bağlı olduğunu görən bir şəxs tərəfindən söylənərsə, bu cümlə "Girə bilməzsən" mənasını verə bilər. Başqa bir kontekstdə isə, bu cümlə sadə bir müşahidə olaraq qəbul edilə bilər.

Praqmatika mənasının dinamik və kontekstə bağlı olduğunu vurğulayır. Nitq iştirakçıları ortaq bilik, səmimiyyət prinsipləri və digər kontekstual faktorlar əsasında mənanı birgə yaradırlar və anlamağa çalışırlar. Beləliklə, praqmatika dilin yalnız strukturunu deyil, həm də onun istifadəsini və sosial funksiyasını araşdıraraq dil haqqında daha tam və realistik bir anlayış təqdim edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz