Pinc sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir termin olub, əsasən saxsı, çini və ya şüşə qabların sınıq hissələrini bir-birinə yapışdırmaq üçün istifadə olunan xüsusi bir yapışqan növünü ifadə edir. Lüğətlərdəki qısa tərifdən daha geniş izah etmək üçün, pincin tərkib hissələrinin xüsusiyyətlərini və hazırlanma üsulunu vurğulamaq lazımdır.
Pinc, əsasən üç əsas komponentdən ibarətdir: yumurta ağı, söndürülmüş əhəng və pambıq. Yumurta ağının yapışqan xüsusiyyəti, zülalların quruluşundan qaynaqlanır. Söndürülmüş əhəng (kalsium hidroksid) isə yapışqanın möhkəmliyini və davamlılığını artırır, həmçinin quruma prosesini tənzimləyir. Pambıq isə, əsasən, yapışqana viskozite (yapışqanlıq) qatmaqla yanaşı, qırılmış hissələrin daha yaxşı yapışmasına kömək edir, onları daha möhkəm birləşdirir. Pambığın lifli quruluşu, yapışqanın daha geniş bir sahəni örtməsinə imkan verir və bu da yapışma prosesini daha effektiv edir.
Pinc hazırlama prosesi yumurta ağının çalınması, söndürülmüş əhənglə qarışdırılması və nəhayət, pambıq liflərinin bu qarışıqla birləşdirilməsi ilə həyata keçirilirdi. Qarışığın viskozitesi və yapışma qabiliyyəti, tərkib hissələrinin nisbətinə və qarışdırma texnikasına bağlı idi. Bu səbəbdən də, pincin hazırlanması təcrübə və bacarıq tələb edən bir proses idi. Müasir yapışqanların geniş yayılmasından əvvəl, pinc əhəmiyyətli bir yer tutmuş və gündəlik həyatda geniş istifadə edilmişdir.
Pinc sözünün etimologiyası haqqında dəqiq məlumat yoxdur, ancaq türk dillərindəki "yapışdırmaq" mənasını verən köklərlə əlaqəli ola bilər. Sözün köhnəlmiş olması, müasir yapışqanların daha effektiv və əlçatan olması ilə əlaqədardır. Lakin, pincin hazırlanması və istifadəsi, Azərbaycanın material mədəniyyəti tarixinin bir hissəsi kimi qalmaqdadır.
Cümlə içərisində istifadə nümunələri:
"Qədim çini qabını pinclə yapışdırdı."
"Nənəm sınıq saxsı qabları pinc ilə təmir edərdi."
"Pinc hazırlamaq üçün yumurta ağı, söndürülmüş əhəng və pambığa ehtiyac var idi."