Pələqulaqlı sifəti əsasən iri və yastı qulaqlı varlıqlar üçün işlənir. Lüğətlərdəki sadə "iri, yastıqulaqlı" tərifi sözün ifadə etdiyi tam mənanı əks etdirmir. Pələqulaqlı sözü, qulaqların yalnız ölçüsünü və formasını deyil, həm də onların bədənin ümumi quruluşuna nisbətən nisbətən böyük və görünən olmasını vurğulayır. Yəni, qulaqlar yalnız iri deyil, həm də görünüşcə diqqəti özünə çəkən, bəzən qeyri-adi dərəcədə böyükdür.
Sözün mənşəyi "pələng" və "qulaq" sözlərinin birləşməsindən yaranıb. "Pələng" sözü güclü, iri və qorxunc heyvanı ifadə etdiyi kimi, "pələqulaqlı" sözü də qulaqların eyni güclü və nəzərəçarpan olmasını ifadə edir. Bu, təsviri bir ifadədir və həmişə müsbət mənada işlənməyə bilər. Məsələn, uşağın təsvirində olduğu kimi, bir az məzəli və ya müəyyən dərəcədə qeyri-adi görünüşü ifadə edə bilər. Başqa hallarda isə heyvanların təsvirində daha ciddi bir ton ola bilər.
Cümlədə necə işləndiyi nümunələri:
- Müsbət kontekstdə: "Pələqulaqlı dovşan meşədə sürətlə qaçır." (Bu halda iri qulaqlar sürət və çeviklik təəssüratı yaradır).
- Qeyri-ciddi kontekstdə: "Balacaboylu, kök, pələqulaq, yekəburun bir uşaq əlini yuxarı qaldırıb dedi..." (Burada uşağın görünüşünün qeyri-adi və məzəli tərəfləri vurğulanır).
- Neytral kontekstdə: "Pələqulaqlı it tez-tez qulaqlarını silkələyirdi." (Bu cümlədə qulaqların ölçüsü sadəcə fakt kimi bildirilir).
Ümumiyyətlə, "pələqulaqlı" sözü təsviri və ifadəli bir sifətdir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər, lakin əsasən iri və diqqət çəkən qulaqları ifadə edir.