Paraq sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən “uzun qulaqları və yekə başı olan it cinsi” kimi izah olunur. Lakin bu izah, sözün bütün məna çalarlarını əhatə etmir və onun mənşəyi haqqında heç bir məlumat vermir. Daha dəqiq və geniş bir izah vermək üçün sözün etimologiyasına və istifadə sahələrinə nəzər salmaq lazımdır.
Əvvəlcə, “paraq” sözünün mənşəyinin türkdilli dillərdən gəldiyini qeyd etmək lazımdır. Bir çox türkoloq alimləri “paraq” sözünün kökünün “parlaq”, “pərvanə” kimi sözlərlə əlaqəli olduğunu ehtimal edirlər. Bu sözlərin ümumi xüsusiyyəti “parıldayan”, “nəzərə çarpan” mənasını verməsidir. Paraq itinin xarici görünüşünün — xüsusilə də uzun və əyri qulaqlarının — diqqət çəkici olması bu etimoloji əlaqəni dəstəkləyir. Beləliklə, “paraq” sözü ilkin olaraq “görünüşü ilə fərqlənən, diqqət çəkən it” mənasını ifadə edə bilərdi. Sonradan bu məna spesifik olaraq uzun qulaqları və yekə başı olan it cinsi ilə əlaqələndirilmişdir.
Lüğətlərdə qeyd olunan “Qapıya paraq; Saqqala daraq” atalar sözü isə sözün daha geniş məna çalarlarını göstərir. Bu atalar sözü, əşyaların xarici görünüşünə və onlardan istifadənin məqsədinə uyğunsuzluğunu vurğulayır. Paraq itinin başının saqqala, uzun qulaqlarının isə qapıya bənzədilməsi, bu bənzətmələrin absurdluğunu göstərir və əslində məqsədəuyğunsuz hərəkətləri tənqid edir.
“Adətdir quyruğun buduna qısar; Hər yerdə ki, görsə köpəyi par” misalında isə “par” felinin "paraq" sözü ilə əlaqəsi aydın görünür. Burada "par" "görər, tapar, aşkar edər" mənasında işlənmişdir və paraq itinin qoxu duyğusunun güclülüyünü və hər yerdə istənilən əşyanı tapma qabiliyyətini ifadə edir. Bu isə sözün "diqqət çəkən, fərqlənən" ilkin mənasına uyğun gəlir.
Yekun olaraq, “paraq” sözünün mənasını yalnız “uzun qulaqları və yekə başı olan it cinsi” ilə məhdudlaşdırmaq düzgün deyil. Sözün mənşəyini və atalar sözlərindəki istifadəsini nəzərə alaraq, “paraq” sözünün “görünüşü ilə fərqlənən, diqqət çəkən, hətta qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə seçilən” daha geniş bir mənaya malik olduğunu demək olar. Bu məna, həm it cinsini, həm də məcazi mənada uyğunsuzluğu, qeyri-adekvatlığı ifadə edən atalar sözündə özünü göstərir.