Məlamət (ər. ملامة - malāma) sözü Azərbaycan dilində "danlaq, danlama, məzəmmət, töhmət" mənalarında işlənən bir isimdir. Ərəb mənşəli olan bu söz, kökündəki "ləm" (ل) hərfi ilə "qınamaq", "tənqid etmək", "günahkar hesab etmək" mənalarını ifadə edən fellərlə bağlıdır. Beləliklə, məlamət sadəcə olaraq danlama demək deyil, həm də günahkarın günahına görə qınanması, onun hərəkətinin pislənməsi, bəzən isə əxlaqi və ya dini prinsiplərin pozulmasına görə qınamaq və hökm vermək mənalarını da ehtiva edir.
Fərqli kontekstlərdə məlamətin mənası nüanslar əldə edə bilər. Məsələn, "dostunun əməlini məlamət etdi" cümləsində məlamət dostuna nəsihət məqsədi ilə edilən yumşaq bir tənqidi ifadə edə bilər. Digər tərəfdən, "özünü məlamət etdi" cümləsində məlamət, özünü qınama, peşmançılıq və ya vicdan əzabını bildirir. "Rəhbərin işçinin tərbiyəsiz davranışına görə məlamət etdi" cümləsində isə məlamət, rəsmi bir töhmət, rəsmi qınama mənasını verir. Füzuli misalında isə "məlamət gövhərinin gənciyəm" ifadəsi, məlamətin bir növ ruhən təmizlik və özünü tənqid etmə qabiliyyəti kimi qəbul olunmasını göstərir.
Yekun olaraq, məlamət sözü fərqli kontekstlərdə "danlama", "töhmt", "məzəmmət", "qınama", "tənqid", "nəsihət", "özünü qınama", "vicdan əzabı" kimi çoxcəhətli mənalar kəsb edir. Mənasının dəqiq anlaşılması hər bir cümlədəki kontekstdən asılıdır.