Mədəniləşmə sözü "mədəniləşmək" fellindən törəmiş bir isimdir və ümumi mənada bir xalqın, bir cəmiyyətin və ya fərdin özünün mədəni səviyyəsini, həyat tərzinin keyfiyyətini yüksəltmə prosesini bildirir. Bu proses sadəcə olaraq təhsil səviyyəsinin yüksəlməsindən və ya maddi rifahın artmasından ibarət deyil; daha çox mürəkkəb və çoxşaxəli bir təkamül yoludur.
Mədəniləşmə, sosial, iqtisadi, siyasi və əxlaqi dəyərlərdə baş verən dəyişiklikləri, yeni biliklərin, bacarıqların və texnologiyaların mənimsənilməsini, həmçinin ənənələrin, adət-ənənələrin və mədəni irslərin qorunub saxlanılmasını və inkişafını əhatə edir. Bu, həm fərdi səviyyədə, həm də cəmiyyət səviyyəsində baş verən davamlı bir prosesdir. Fərdi mədəniləşmə özünüinkişaf, özünü təkmilləşdirmə, yeni biliklərə açıqlıq kimi göstərirsə, cəmiyyət səviyyəsində olan mədəniləşmə isə sosial ədalət, demokratiya, insan hüquqlarının qorunması kimi ümumi dəyərlərin qəbul edilməsi və tətbiqini əhatə edir.
Tarix boyu müxtəlif xalqların mədəniləşmə prosesləri fərqli yollarla baş vermişdir. Bəzi xalqlar tədricən, üzvi şəkildə mədəniləşmiş, bəziləri isə kəskin dəyişikliklər, hətta xarici təsirlər nəticəsində sürətli mədəniləşmə yolu keçmişdir. Bu prosesdə həm müsbət, həm də mənfi cəhətlər ola bilər. Məsələn, texnologiyanın inkişafı həyatı asanlaşdırsa da, eyni zamanda bəzi ənənələrin və dəyərlərin itirilməsinə gətirib çıxara bilər. Ona görə də, tarazlıq və səmərəli inkişaf üçün ənənələrin qorunması və müasir inkişafın uyğunlaşdırılması böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Nəticədə, mədəniləşmə sadəcə bir proses deyil, həm də davamlı bir inkişaf və yenilənmə yoludur. Bu yolun nəticəsi isə daha inkişaf etmiş, demokratik və ədalətli bir cəmiyyət qurmaqdır.