Mədəniləşmək feli, sadəcə "mədəni olmaq" və ya "mədəni şəklə düşmək" ifadələrindən daha geniş və dərin bir məna ehtiva edir. Bu, bir fərdin və ya cəmiyyətin mədəniyyətin müxtəlif aspektləri ilə – adət-ənənələr, davranış normaları, dəyərlər sistemi, bilik və bacarıqlar – tədricən və üzvi şəkildə birləşmə prosesidir. Sadəcə xarici görünüşün dəyişməsi deyil, daxili dəyişiklikləri də əhatə edir.
Mədəniləşmə prosesi aktiv və passiv ola bilər. Aktiv mədəniləşmə fərdin özünün şüurlu səy və qərarları nəticəsində baş verir. O, yeni biliklərə yiyələnir, yeni davranış modellərini qəbul edir və özünü mədəni mühitin bir üzvü kimi qəbul edir. Passiv mədəniləşmə isə ətraf mühitin təsiri altında öz-özünə baş verən bir prosesdir. Bu zaman fərd mədəni normaları və dəyərləri şüursuz şəkildə qəbul edir.
Mədəniləşmə prosesi həm fərd üçün, həm də cəmiyyət üçün çox əhəmiyyətlidir. Fərd üçün mədəniləşmə özünü ifadə etmək, cəmiyyətə inteqrasiya olmaq və daha tam bir həyat sürə bilmək imkanı yaradır. Cəmiyyət üçün isə mədəniləşmə cəmiyyətin davamlılığı, inkişafı və sabitliyi üçün zəruri bir şərtdir. Mədəniləşmə prosesinin nəticəsində cəmiyyətdə qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq güclənir, mədəni miras qorunur və inkişaf edir.
Maraqlı bir nüans kimi qeyd etmək lazımdır ki, mədəniləşmə prosesi həmişə birtərəfli olmur. Mədəniyyətlərin qarşılıqlı təsiri nəticəsində yeni mədəni formalar yaranır, və mədəniyyətlər bir-birini zənginləşdirir. Beləliklə, mədəniləşmə həm fərdi, həm də kollektiv inkişaf üçün əhəmiyyətli bir prosesdir.