Uzunburun1 (sifət): Burnu uzun olan, uzun burunlu. Bu söz, “uzun” sifəti ilə “burun” isiminin birləşməsindən əmələ gəlmiş bir sifətdir və əsasən morfoloji cəhətdən təsviri əlamət bildirir. “Uzun” sözünün burada ölçü bildirən mənası önə çıxır və “burun” sözü ilə birləşərək konkret bir fiziki xüsusiyyəti ifadə edir. Sözün əsas mənası obyektin burnunun uzunluğuna işarə edir.
Sözün işlənmə sahəsi olduqca genişdir. Həm insanlara, həm də heyvanlara (məsələn, balıqlara) tətbiq oluna bilir. "Uzunburun adam" ifadəsi insanın fiziki görünüşünü, "uzunburun balıq" ifadəsi isə balığın bir növünün morfoloji xüsusiyyətini təsvir edir. İfadənin mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişməsə də, konkret işlənmə sahəsi mənasını zənginləşdirə bilir.
Etimalogiyasına gəldikdə, sözün kökü türk dillərinə məxsusdur. "Uzun" sözü qədim türk dillərindən miras qalmış, vahid və geniş mənalı bir sifətdir. "Burun" isə dəniz, torpaq və insan anatomiyasında işlənən, kökü qədim türk dillərinə gedib çıxan bir isimdir. Bu iki sözün birləşməsi, təbii bir dil prosesi nəticəsində meydana gəlmişdir və ədəbi dilin ayrılmaz bir hissəsi kimi işlənir.
Misallar:
- O, uzunburun bir insandır.
- Uzunburun balıqların xüsusiyyətləri haqqında məlumat əldə etmək istəyirəm.
- Rəsmdəki uzunburun qadın, obrazının əsasını təşkil edir.
Qeyd edək ki, “uzunburun” sözü, həm müsbət, həm də mənfi kontekstlər daxil olmaqla, müxtəlif mənalı cümlələrdə işlənə bilər. Məsələn, hekayədə təsvir olunan qəhrəmanın “uzunburnu” onun xarakterini ifadə edən bir əlamət kimi istifadə oluna bilər. Belə ki, bu, yalnız fiziki bir xüsusiyyət deyil, həmçinin obrazın ədəbi təsvirində istifadə olunan incə bir stilistik vasitə ola bilər.