izahlı lüğət 3 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Təkyə (ər. تكية‎ - takīya) sözü Azərbaycan dilində bir neçə mənada işlənir. Əsas mənası, köhnə istifadədə olduğu kimi, "söykənəcək, dayanacaq yer" deməkdir. Bu mənada "təkyə etmək" ifadəsi "söykənmək", "dayanmaq" mənasında işlədilir. Misal üçün, verdiyiniz cümlədəki "Rzaquluxan suyu içdikdən sonra balışa təkyə edib, yavaş-yavaş..." ifadəsində "təkyə etmək" fiili "balışa söykənmək" mənasını verir.

Lakin zaman keçdikcə "təkyə" sözü daha geniş mənalarda da istifadə olunmağa başlayıb. Xüsusilə, Şərq mədəniyyətinə aid olan "təkyə" sözü, dini mərasimlərin, əsasən də şia mərasimlərinin keçirildiyi, dini tədbirlər üçün nəzərdə tutulmuş bina və ya məkanı ifadə edir. Bu mənada "təkyə" məscidin bir növü kimi qəbul edilə bilər, lakin onun məsciddən fərqli olaraq daha çox mərasim xarakterli tədbirlərin keçirildiyi yer olması ilə fərqlənir. Burada müxtəlif dini ayinlər, məclislər, matəm mərasimləri və sairə keçirilərdi.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ərəb dilindən götürülmüş "تكية" (takīya) sözünün kökü "تكأ" (taka'a) felindən gəlir ki, bu da "söykənmək", "əyilmək", "meyillənmək" mənalarını verir. Beləliklə, həm fiziki bir şeyə söykənmək, həm də məcazi mənada bir şeyə meyillənmək, etibar etmək mənalarını özündə ehtiva edir. Bu səbəbdən, "təkyə" sözünün həm fiziki bir yer, həm də dini bir məkan kimi istifadə olunması onun mənasındakı bu çoxcəhətliliyi əks etdirir.

Qeyd etmək lazımdır ki, müasir Azərbaycan dilində "təkyə" sözünün birinci mənası (söykənəcək yer) nadir hallarda işlənir. Daha çox ikinci mənası (dini mərasimlərin keçirildiyi yer) geniş yayılmış və daha yaxşı bilinir. Lüğətlərdə isə hər iki mənası qeyd olunmalıdır ki, dilin tarixi inkişafını və sözün məna dəyişikliyini əks etdirsin.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz