Şamata sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir sözdür və “şəmatət” sözü ilə sinonim kimi istifadə olunur. Lakin, “şəmatət” daha çox fərdi səviyyədə, bir adamın özünün yaratdığı qarışıqlıq və ya dəlilik anlamında işlənsə də, “şamata” daha geniş bir məna kəsb edir və qəsdən yaradılmış, səs-küylü və qarışıqlıq dolu bir vəziyyəti, hadisəni ifadə edir. Belə ki, “şamata” sözü bir qrup insanın yaratdığı çoxlu səs-küy, dava-dalaş, qarışıqlıq, iğtişaş, və ya narahatçılıq kimi halları əhatə edir.
Etimoloji baxımdan, “şamata” sözünün kökü Fars dilindəki “şamətə” (شامتہ) sözündən gəlir. Bu söz əslində “qışqırıq”, “fəryad”, “süpürgə” kimi mənaları ifadə edir. Ancaq Azərbaycan dilinə keçdikdən sonra mənası genişlənərək indiki anlamını almışdır. “Şəmatət” sözü isə “şəm” (şam) kökünə və “ət” şəkilçisinə əsaslanır və daha çox bir insana aid olan qəribə və ya qeyri-adi hərəkətləri, davranışları ifadə edir.
Cümlə içərisində “şamata” sözünün necə işləndiyinə dair nümunələr:
- Bazar meydanında böyük bir şamata çıxdı.
- Onların evində hər zaman bir şamata olur.
- Konsertdən sonra küçələrdə böyük bir şamata qopdu.
- O, öz ətrafında həmişə şamata yaradır.
Göründüyü kimi, “şamata” sözü həm kollektiv, həm də fərdi hallarda istifadə oluna bilir. Lakin kollektiv hallarda istifadəsi daha çox yayılmışdır. “Şəmatət” sözü isə daha çox fərdi hallarda, adətən məzəmmət mənasında işlədilir.