Strukturalist sözü, fransızca "structuraliste" sözündən gəlir və "strukturalizm tərəfdarı" mənasını daşıyır. Lakin bu tərif, konsepsiyanın dərinliyini və mürəkkəbliyini tam əks etdirmir. Daha geniş və dəqiq şəkildə izah etmək üçün strukturalizmin özünə nəzər salmaq lazımdır.
Strukturalizm, əsasən 20-ci əsrin ortalarında yaranmış bir fəlsəfi və elmi yanaşmadır. Bu yanaşma, müxtəlif sahələrdə (dilçilik, ədəbiyyatşünaslıq, antropologiya, psixologiya və s.) öyrənilən hadisələrin daxili quruluşunu, aralarındakı münasibətləri və bu münasibətlərin bütünün anlamını necə formalaşdırdığını araşdırır. Strukturalistlər, tədqiq olunan obyektin özünün deyil, onun başqa elementlərlə əlaqəsini, sistemdəki yerini öyrənməyə üstünlük verirlər. Onların fikrincə, anlam sistemin özündə, elementlərin qarşılıqlı əlaqəsində yaranır.
Bir strukturalist alim, tədqiqat obyektini təşkil edən elementləri, bu elementlərin bir-biri ilə olan əlaqələrini və bu əlaqələrin yaratdığı ümumi sistemi aşkara çıxarmağa çalışır. O, sistemin funksiyalarını, qaydalarını və məhdudiyyətlərini analiz edir. Məsələn, dilçilikdə strukturalizm, dilin fonetik, morfoloji, sintaksis və semantik elementlərinin qarşılıqlı təsirini və bu təsirin anlamın yaradılmasındakı rolunu araşdırır. Ədəbiyyatşünaslıqda isə əsərin strukturunu, personajlar arasındakı münasibətləri, süjet xətlərini və bütün bunların əsərin mənasının formalaşmasındakı rolunu təhlil edir.
Beləliklə, strukturalist sadəcə olaraq strukturalizmin tərəfdarı deyil, həm də bu yanaşmanın metodlarından istifadə edərək, müxtəlif sahələrdəki sistemləri və onların daxili quruluşunu təhlil edən bir alim və ya tədqiqatçıdır. O, təhlillərində sintetik yanaşmadan daha çox analitik yanaşma tətbiq edir və əsas diqqəti sistemin strukturuna və elementləri arasındakı münasibətlərə yönəldir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
"Bu əsəri strukturalist bir yanaşma ilə təhlil etmək lazımdır."
"O, görkəmli bir strukturalist dilçi idi."
"Strukturalist tədqiqatlar ədəbiyyatın daha dərin başa düşülməsinə imkan yaradır."