izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Səldirəmək Azərbaycan dilində geniş işlənən bir feldir. Lüğətlərdə "səldirləmək" kimi sinonimləri ilə izah olunsa da, mənası daha geniş və nüanslıdır. Əsas mənası birdən-birə, qəfil olaraq, tarazlığını itirib yıxılmaq, sürüşmək, devrilməkdir. Həm canlılara, həm də cansız əşyalara aid edilə bilər. Sözün əsasında “səl” (sürüşmə, yıxılma) və “-dirə-” (intensiv əlavə, hərəkəti ifadə edən əlavə) morfemləri durur. Beləliklə, sözün mənası “birdən-birə, sürətlə yıxılmaq, devrilmək” kimi də ifadə oluna bilər.

Misal üçün, verilən cümlədəki “Faytonçu müvazinətini saxlaya bilməyib səldirədi...” ifadəsində faytonçunun birdən-birə tarazlığını itirib yıxılması təsvir edilir. Bu, sadəcə yıxılma deyil, qəfil və nəzarətsiz bir yıxılmadır. Səldirəmək sözü, yavaş-yavaş yıxılmanı deyil, birdən-birə, sürətlə baş verən yıxılmanı, devrilməni ifadə edir.

Sözün işlənməsindəki nüanslar onun hansı kontekstdə istifadə olunmasından asılıdır. Məsələn: “Ayağı büdrəyib səldirədi” cümləsində səldirəmək, sadəcə ayağın büdrəməsi nəticəsində baş verən kiçik bir yıxılmanı ifadə edir. Lakin “Böyük bir ağac fırtınadan səldirədi” cümləsində isə, daha böyük ölçülü və güclü bir hadisənin nəticəsi olaraq ağacın yıxılması təsvir olunur.

Beləliklə, “səldirəmək” sözü “yıxılmaq”, “devrilmək”, “sürüşmək” kimi sinonimlərin daha intensiv, birdən-birə və qəfil baş verən hərəkəti ifadə edən bir variantıdır. Onun mənası hər zaman kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşdirilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz