izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sansor sözü Azərbaycan dilində əsasən "senzura" sözünün qısaltması kimi işlənir və "fikir, əsərlər, məlumatların dövlət və ya digər qurumlar tərəfindən əvvəlcədən yoxlanılması və qadağan olunan məlumatların çıxarılması, redaktə olunması" mənasını verir. Lüğətlərdə "sansor"un "senzura"ya istinad etdiyi qeyd olunsa da, əslində bu, rus dilindən (цензура - senzura) gəlmiş "senzura" sözünün qısaldılmış, qeyri-rəsmi, məişət variantıdır. Sözün özündə əsərlərin, yazışmaların, mətbuatın əvvəlcədən yoxlanılmasını və siyasi, ideoloji və ya əxlaqi səbəblərə görə bəzi hissələrinin kəsilməsini ifadə edən bir məna gizlənir.

Cəlil Məmmədquluzadənin nümunəsində olduğu kimi, "sansor idarəsi" ifadəsi əsərlərin çap olunmasına nəzarət edən, əsərin məzmununda qadağan olunmuş məlumatların olub-olmamasını yoxlayan və əgər varsa həmin məlumatları çıxarılmasını tələb edən rəsmi qurumun adını ifadə edir. Bu idarə, əlyazmasının kitab halında çap olunmasına maneə törədərək, əsərin yayılmasına nəzarət edir.

Sansorun tətbiqi müxtəlif kontekstlərdə müxtəlif mənalar daşıya bilər. Məsələn, "məktub sansordan keçdi" deyəndə məktubun yoxlanılıb, qadağan olunmuş məlumatların çıxarıldığını anlayırıq. "Sansor təzyiqi" ifadəsi isə ifadə azadlığına qoyulan məhdudiyyətləri, fikir ifadəsinə mane olan təzyiqləri bildirir. "Sansordan keçmək" deyimi isə bir mətnin, əsərin rəsmi qurum tərəfindən yoxlanılaraq təsdiqlənməsi mənasını ifadə edir.

Beləliklə, "sansor" sözü özünün qısaldılmış formasına baxmayaraq, mürəkkəb bir məna daşıyır və kontekstdən asılı olaraq, müxtəlif cür işlədilə bilər. Onun əsas mənası isə senzuranın mövcudluğunu, ifadə azadlığına qoyulan məhdudiyyətləri ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz