izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Senzorxana sözü latın dilindən gələn "sensor" (hiss edən, yoxlayan, qiymətləndirən) və fars dilindən gələn "xanə" (ev, bina, yer) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb bir sözdür. Əslində, "sensor" sözü burada "senzura" mənasında işlənir. Beləliklə, senzorxana sözünün etimoloji təhlili onun "senzura binası", "senzura idarəsi", yaxud daha ümumi olaraq "senzuranın yerləşdiyi yer" mənasını verdiyini göstərir.

Köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında və rəsmi dilində senzorxana sözü əsasən senzuranın yerləşdiyi fiziki binanı ifadə etmək üçün istifadə olunmuşdur. Bu bina həm dövlət tərəfindən nəşr olunan əsərlərin, həm də müstəqil nəşriyyatlar tərəfindən çap edilən kitabların, məqalələrin və digər çap məhsullarının senzuradan keçməsi üçün nəzarət mərkəzi rolunu oynayırdı. Senzorxananın əməkdaşları (senzorlar) materialları yoxlayır, hökumətin ideoloji xəttinə uyğun gəlməyən hissələri silmək və ya dəyişdirmək hüququna malik idilər.

Müasir Azərbaycan dilində senzorxana sözü nadir hallarda işlənir. Sözün köhnəlməsi senzura sisteminin özü ilə bağlıdır. Müasir dövrdə senzura daha çox gizli və dolayı yolla həyata keçirilir. Buna baxmayaraq, sözün tarixi və mədəni konteksti nəzərə alınaraq, onun mənası "senzuranın hər hansı bir şəkildə fəaliyyət göstərdiyi mərkəz" kimi daha geniş izah edilə bilər. Buraya yalnız fiziki binalar yox, həmçinin, rəqəmsal senzura sistemləri, müəyyən qurumlar və ya şəxslər də daxil ola bilər.

Misal olaraq, "Hökumətin senzorxanasına pişnihad edib bizə mühəvvəl olunan məmuriyyəti" cümləsində senzorxana sözü konkret bir binanı deyil, daha çox hökumətin senzura mexanizmini ifadə edir. Bu cümlədə "pişnihad etmək" (təqdim etmək) və "mühəvvəl olunan məmuriyyət" (vacib hesab edilən vəzifə) ifadələri kontekstə əlavə aydınlıq gətirir və senzorxananın nəzarət funksiyasını vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz