Sağırlaşmaq felinin əsas mənası karlaşmaq, eşitmə qabiliyyətinin tam və ya qismən itirilməsidir. Lakin bu məna yalnız fiziki sağırlaşmanı əhatə etmir. Dilçilik baxımından, "sağırlaşmaq" sözü daha geniş kontekstdə işlənə bilər və müxtəlif mənalı çalarlar daşıya bilər.
Fiziki sağırlaşma: Bu, eşitmə orqanının xəstəlik, qocalma və ya travma nəticəsində zədələnməsi və eşitmə qabiliyyətinin itməsi və ya zəifləməsidir. Məsələn: "Qoca qadın yaşının təsiri ilə yavaş-yavaş sağırlaşmışdı."
Metaforik sağırlaşma: "Sağırlaşmaq" sözü metaforik mənada da işlənir və bu zaman fiziki eşitmə qabiliyyəti deyil, başqa bir mənada “eşitməmək”, fikir və ya xahişə məhəl qoymamaq, diqqətsizlik, laqeydlik ifadə olunur. Bu mənada, söz əsasən məcazi mənada işlənir və bir növ insanın hansısa səsə, sözə, ya da problemə qarşı göstərdiyi reaksiyanı təsvir edir. Məsələn:
- "Onun sözlərinə sağırlaşmışdı, heç nə eşitmək istəmirdi." (laqeydlik)
- "İnsanların fəryadlarına sağırlaşan bir cəmiyyətə çevrilmişdik." (laqeydlik, biganəlik)
- "Çoxlu səs-küy içində sağırlaşmışdı və müəllimin sözlərini eşitmədi." (diqqətsizlik)
Etimologiya: "Sağır" sözü türk dillərindən gəlir və "eşitməyən" mənasını verir. "-laşmaq" əlavəsi isə bir vəziyyətə, hala düşmək mənasını bildirir. Beləliklə, "sağırlaşmaq" sözü əslində "eşitməyən olmaq", "eşitmə qabiliyyətini itirmək" mənasını özündə cəmləşdirir.
Yekun olaraq, "sağırlaşmaq" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir. Həm fiziki, həm də metaforik mənalarda işlənə bilər və hər iki halda da əsas fikir eşitmə qabiliyyətinin pozulması, ya da bir şeyə qarşı laqeydlik, diqqətsizlikdir.