Pədər (fars. پدر) sözü Azərbaycan dilində klassik ədəbiyyatda atası ifadə etmək üçün işlənmiş bir fars mənşəli sözdür. Müasir Azərbaycan dilində "ata" sözü daha çox yayılmış və üstünlük verilən bir sözdür, lakin "pədər" sözü, xüsusilə klassik ədəbiyyat nümunələrində və poetik üslubda hələ də rast gəlinir. "Ata" sözünün daha sadə və ümumi, "pədər" sözünün isə daha təntənəli və bəzən köhnəlmiş bir səs-küy yaratdığını söyləmək olar.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, farsca "peder" (پدر) sözündən götürülmüşdür və hər iki dil də bu sözü İran dillər ailəsinin qədim ümumi kökündən götürmüşdür. Bu kök, ata-baba mənasını verən proto-Hind-Avropa dillərinin ümumi bir kökündən əmələ gəlmişdir.
Misallar:
"Pədərim Salehdir, madərim Reyhan." bu cümlədə "pədər" sözü özünün klassik istifadəsinə nümunədir. Sadəcə "atam" deyil, bir qədər də hörmət ifadə edən daha rəsmi bir üslub yaradır. "Madər" sözü də (ana) eyni kökdən gələn və klassik üslubda işlənən bir sözdür.
"Şad oldu pədər, madəriniz, – bu boya çatdız" misalında isə pədər sözü sevinc və qürur ifadə etmək üçün istifadə olunmuşdur. Bu cümlədə "pədər"in işlənməsi daha duyğu yüklü və təsirli bir ifadə yaradır.
Qısaca desək, "pədər" sözü "ata" sözünün daha rəsmi, təntənəli və bədii bir sinonimidir və klassik ədəbiyyatda, poeziyada və bədii tərcümələrdə daha çox işlənir. Müasir danışıq dilində istifadəsi daha azdır, lakin ədəbiyyatda öz yerini qoruyub saxlayır.