izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Öylə sözü Azərbaycan dilinin köhnəlmiş lüğət tərkibində yer alan bir sözdür və günorta vaxtını ifadə edir. Günəşin tam baş üstə olduğu, günün ən isti və işıqlı anını bildirən bu söz, zamanın təqvimdən əvvəlki, daha çox təbiət hadisələrinə əsaslanan təsvirinə işarə edir. Müasir Azərbaycan dilində "günorta" sözü daha çox işlənsə də, "öylə" sözü dilimizin tarixi təkamülünü göstərən, zamanın adlandırılmasındakı əvvəlki ifadə formalarına işıq tutan bir nümunədir.

Etimalogiyasına nəzər salsaq, "öylə" sözünün türk dilləri ailəsinə mənsub olduğu və günəşin yüksəkliyi ilə əlaqədar bir kökdən törədiyi ehtimal olunur. Bu kökün, günəşin göydəki vəziyyətinə istinad edərək, günorta vaxtını ifadə etməsi ehtimalı yüksəkdir. Qədim türk mifologiyasında və ədəbiyyatında günəşin xüsusi bir yeri vardır; "öylə" sözünün də bu mədəni kontekstdən qaynaqlanması mümkündür.

Müxtəlif cümlələrdə "öylə" sözünün necə işləndiyi nümunələrə baxaq:

"Öylə çağı, isti çox idi." (Köhnə bir mətn nümunəsi olaraq, bu cümlə günorta vaxtının isti olduğuna işarə edir.)

"Öylə nahar etdik." (Bu cümlə günorta vaxtı yemək yediyini göstərir.)

Qeyd edək ki, "öylə" sözü müasir dilin gündəlik danışıq tərzinə daxil deyil və daha çox tarixi mənbələrdə, köhnə əsərlərdə rast gəlinir. Lakin sözün köhnəlməsi onun əhəmiyyətini azaltmır; əksinə, dilin zənginliyi və tarixi təkamülü barədə məlumat verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz