Ölkəşünaslıq termini, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində sadəcə olaraq "hər hansı bir ölkənin və ya onun müəyyən yerinin, rayonunun təbiəti, tarixi, iqtisadiyyatı və s. haqqındakı biliklərin məcmusu" kimi izah olunsa da, daha geniş və dəqiq bir şəkildə təhlil edilməlidir. Əslində, ölkəşünaslıq, müəyyən bir coğrafi bölgənin – ölkənin, regionun və ya ərazinin – bütün aspektlərini əhatə edən inteqrativ bir elm sahəsidir. Bu, sadəcə faktların toplanması deyil, həmin faktların təhlili, qarşılaşdırılması və interpretasiyası vasitəsilə həmin ərazinin bütöv bir şəkilinin yaradılmasıdır.
Ölkəşünaslığın əhatə dairəsinə təbii mühit (coğrafiya, geoloji quruluş, iqlim, flora və fauna), tarixi inkişaf (etnoqrafiya, arxeologiya, tarix), siyasi sistem, iqtisadi quruluş (sənaye, kənd təsərrüfatı, ticarət), sosial-mədəni quruluş (əhali, dil, din, adət-ənənələr, incəsənət, ədəbiyyat), demoqrafiya və s. kimi sahələr daxildir. Bu sahələr bir-biri ilə sıx bağlıdır və bir-birini tamamlayır. Məsələn, bir ölkənin iqtisadi inkişafını anlamaq üçün onun təbii sərvətləri, tarixi və siyasi sistemi haqqında biliyə sahib olmaq vacibdir.
Ölkəşünaslıq, müxtəlif elmi metodlar və yanaşmalar əsasında aparılan tədqiqatlara əsaslanır. Bu metodlar arasında kəmiyyət və keyfiyyət təhlili, statistik analiz, tarixi araşdırmalar, etnoqrafik müşahidələr, müqayisəli təhlil və s. yer alır. Ölkəşünaslıq tədqiqatları, həm akademik məqsədlər üçün, həm də praktik tətbiqlər üçün (məsələn, dövlət siyasətinin formalaşdırılması, biznes strategiyasının inkişafı, turizm sektorunun inkişafı) istifadə olunur.
Ölkəşünaslıq sözünün etimologiyasına nəzər salsaq, "ölkə" və "şünaslıq" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. "Ölkə" coğrafi ərazi anlamını, "şünaslıq" isə bilik, anlayış mənasını ifadə edir. Beləliklə, ölkəşünaslıq, bir ölkə haqqında ətraflı və hərtərəfli biliyə malik olmaq deməkdir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Onun geniş ölkəşünaslıq bilikləri hamını heyrətə saldı.
- Mühazirədə professor Azərbaycanın ölkəşünaslığına dair ətraflı məlumat verdi.
- Yeni ölkəşünaslıq proqramı tələbələrə dünyanın müxtəlif ölkələrini daha yaxşı tanımağa kömək edəcək.