Nalqıran sözü Azərbaycan dilində əsasən "çınqıllıq, xırda daşlıq yer" mənasında işlənir. Lüğətlərdəki qısa izahı kifayət qədər olsa da, sözün etimologiyasını və kontekstdən asılı olaraq necə dəyişən mənalarını daha geniş şəkildə izah etmək mümkündür.
Sözün mənşəyini dəqiq müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalar tələb olunsa da, "nal" və "qıran" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyi ehtimal olunur. "Nal" dəmir nalını, at nalını ifadə edir. "Qıran" isə "qırmaq", "qırıq", "kəsmək", "parçalamaq" mənalarını verir və ya "kəskin əyilmə" mənasında işlənə bilər. Bu baxımdan "nalqıran" ifadəsi "nal kimi kəskin, qırılmış, qayalıq yer", "nal şəklində əyilmiş və çınqıllı qayalıq" kimi mənaları əks etdirə bilər.
Beləliklə, "nalqıran" sözünün mənası sadəcə "çınqıllıq, xırda daşlıq"la məhdudlaşmır. O, həmçinin aşağıdakı mənaları da özündə ehtiva edə bilər:
- Çınqıllı, xırda daşlı, qayalıq, sərt ərazi: Bu, sözün ən geniş yayılmış və əsas mənasıdır. Dar, keçilməz yollar, dik yamaclar, çınqıllı və qayalıq ərazilər üçün işlədilir.
- Nal şəklinə bənzəyən, kəskin əyriliyi olan ərazi: Sözün etimologiyasından irəli gələn bu məna, ərazinin xüsusi topoqrafik formasını vurğulayır.
- Keçilməz, maneəli ərazi: "Nalqıran yoxuşları, sıldırımlı dikləri" ifadəsi bu mənanı aydın şəkildə göstərir. Bu mənada söz, keçilməsinin çətinliyini ifadə etmək üçün işlənir.
Ümumiləşdirərək demək olar ki, "nalqıran" sözü çınqıllı, qayalıq, dik və keçilməsi çətin olan əraziləri təsvir etmək üçün işlənən, semantik çalarları zəngin olan bir sözdür. Sözün tam mənası hər zaman kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşdirilir.