Mütəkəbbiranə (ər. mütəkəbbir və fars. …anə) zərfi olub, təşəxxüslə, təkəbbürlə, özünü daha üstün tutaraq, lovğa-lovğa, məğruranə və ya dikbaşlıqla davranma, danışma və ya hərəkət etmə mənasını verir. Sözün əsasını təşkil edən ərəb mənşəli "mütəkəbbir" sözü "özünü böyük tutan, təkəbbürlü, lovğa" kimi mənalara malikdir. Farsca "-anə" əlavəsi isə zərf şəkilçisidir, sözə zərflik xüsusiyyəti qazandırır.
Mütəkəbbiranə sözü, əsasən, insanın davranışlarını, nitqini və hərəkətlərini təsvir etmək üçün işlədilir. Bu, sadəcə olaraq "özünü böyük göstərmə" mənasından daha geniş bir anlayışı əhatə edir. Mütəkəbbiranə hərəkət və ya sözlərdə həm təkəbbür, həm də məğrurluq, həmçinin özünü üstün tutma və digərlərinə hörmətlə yanaşmama kimi elementlər öz əksini tapır. Söz, həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə işlənə bilsə də, daha çox mənfi mənalarda istifadə olunur.
Misallar:
Mütəkəbbiranə danışığından hər kəs bezmişdi. (Mənfi mənada – təkəbbürlü, lovğalıqla danışırdı)
O, mütəkəbbiranə gedib öz yerinə oturdu. (Mənfi mənada – özünü əhəmiyyətli, üstün tutaraq oturdu)
Tarixdəki bəzi şəxslər mütəkəbbiranə qərarlar verərək böyük səhvlər etmişlər. (Mənfi mənada – özünü başqalarından üstün tutaraq qərar vermişdilər)
Beləliklə, "mütəkəbbiranə" sözü sadəcə özünü böyük göstərmə deyil, özünə qeyri-adekvat yüksək qiymət vermə, digərlərinə hörmətsizlik və öz üstünlüyünü vurğulama kimi bir sıra mənfi konnotasiyaları özündə əks etdirir.