Mütəfəkkiranə (zərf): Ərəb mənşəli "mütəfəkkir" sözü və farsca "-anə" şəkilçisindən əmələ gəlmişdir. "Mütəfəkkir" sözü "düşünən, fikirləşən, düşüncəli, ağıllı, intellektual" mənalarını verir. "-anə" şəkilçisi isə sifət və ya isimə zərf mənası qataraq həmin keyfiyyətin necə olduğunu, hərəkətin necə baş verdiyini bildirir.
Beləliklə, "mütəfəkkiranə" sözü bir hərəkətin, baxışın, davranışın düşüncəli, ağıllı, intellektual, dərin düşünmə ilə bağlı bir keyfiyyətə malik olmasını bildirir. Sadəcə "fikirləşərək" deyil, daha çox "dərin düşüncə tələb edən bir proses kimi" baş verdiyini ifadə edir. Bu, sadəcə bir şeyə baxmaqdan daha çox, həmin şeyə dair dərindən düşünərək, təhlil edərək baxmaq mənasını verir.
Misal olaraq, verilən cümlədə ("[Rzaquluxan] deyəsən, bir nəfər gözləyir kimi mütəfəkkiranə baxırdı") Rzaquluxanın baxışının sadəcə birinin gəlməsini gözləməsi deyil, bu gözləmənin arxasında daha dərin bir məna, ehtimal, təhlil axtarmaq kimi bir düşüncə prosesinin olduğunu ifadə edir. O, sadəcə gözləmir, gözlədiyi hadisənin mümkün nəticələrini, səbəblərini düşünərək, mütəfəkkir kimi baxır.
Başqa cümlə nümunələri:
- O, mütəfəkkiranə susdu, cavab vermədən ətrafı müşahidə etdi.
- Problemin həllini tapmaq üçün mütəfəkkiranə yanaşmaq lazımdır.
- Suala mütəfəkkiranə cavab verdi, hər bir detala toxundu.
Bu cümlələrdə "mütəfəkkiranə" sözü hərəkətlərə, davranışlara ağıllı, düşüncəli, dərin təhlilə əsaslanan bir xüsusiyyət əlavə edir.