Mürəkkəb1 (ər. مركب - mürəkkep): sifət.
1. Əsas məna: Bir neçə hissədən, elementdən, tərkib hissəsindən, komponentdən və ya unsürdən təşkil olunmuş, sadə olmayan. Bu mənada "mürəkkəb" sözü struktur, quruluş və ya tərkib baxımından sadəliyə zidd olan bir anlayışı bildirir. Sadə bir sistemə, quruluşa, maddəyə, və ya cümləyə qarşı qoyulur. Mürəkkəbliyin dərəcəsi fərqli ola bilər; bəzi mürəkkəb sistemlər nisbətən sadə alt-sistemlərdən təşkil olunarkən, bəziləri çox daha mürəkkəb və qarışıq ola bilər.
Misallar:
- Mürəkkəb cümlə: İki və ya daha çox müstəqil cümlənin bağlayıcılar vasitəsilə birləşməsindən əmələ gələn cümlə.
- Mürəkkəb cihaz: Bir çox hissə və mexanizmin qarşılıqlı əlaqəsi nəticəsində işləyən mürəkkəb bir texnoloji qurğu.
- Mürəkkəb maddə: İki və ya daha çox kimyəvi element və ya birləşmənin kimyəvi rabitələr vasitəsilə birləşməsindən əmələ gələn bir maddə. (məsələn, su (H₂O), duz (NaCl) və s.)
- Mürəkkəb bir məsələni həll etmək üçün çox vaxt sərf etdi.
- Rəssam mürəkkəb bir kompozisiya yaratmışdı.
- Mürəkkəb münasibətlər həmişə asanlıqla həll olunmur.
2.Genişləndirilmiş məna: Bəzən "mürəkkəb" sözü, bir şeyin anlaşılan və ya həll edilməsi çətinliyini, qarışıqlığını və ya çoxlu detalların olması səbəbindən başa düşülməsinin çətinliyini ifadə etmək üçün də işlədilir. Bu mənada, "mürəkkəb" sözü həm obyektiv, həm də subyektiv xüsusiyyətləri əks etdirə bilər. Obyektiv olaraq mürəkkəb olan bir şeyin (məsələn, bir qanun layihəsi) subyektiv olaraq bir kəs üçün daha sadə, başqa biri üçün isə daha mürəkkəb görünə bilər.
Misallar:
- Bu, çox mürəkkəb bir vəziyyətdir.
- Onun şəxsiyyəti olduqca mürəkkəb idi.
- Mövzu olduqca mürəkkəbdir və geniş araşdırma tələb edir.
Etimologiya: Kökü ərəb dilindəki "ركب" (rəkəbə) – "bir araya gətirmək", "bir-birinə bağlamaq", "yığmaq" felindən gəlir. "Mürəkkəb" sözü bu felin məsdər formasından törəmişdir.