izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Müqəllidlik (ərəb. مُقلِّد - muqəllid kökündən - təqlid edən, əqidəni təqlidən qəbul edən deməkdir) is. Başqasını, bir nümunəni, nəsnəni, hadisəni, ideyanı və ya əqidəni tənqidi düşünmədən, öz düşüncə və təcrübəsinə əsaslanmadan olduğu kimi qəbul etmə, köçürmə, təqlid etmə; təqlidçilik, imitasiya. Bu mənada müqəllidlik sadəcə təqlid etməyi deyil, həm də öz müstəqil fikrini, şəxsiyyətini göstərməməyi, özünəməxsusluğundan imtina etməyi, hətta kor-koranə tabeçiliyi ifadə edə bilər.

Müqəllidlik müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar kəsb edə bilər. Məsələn, incəsənətdə müqəllidlik bir ustalıq əsərinin təkrarlanması, ədəbiyyatda müəyyən üslub və janr nümunələrinin təqlid edilməsi mənasında işlənə bilər. Lakin bu hallarda müqəllidlik mənfi məna daşımaq məcburiyyətində deyil. Əksinə, təcrübə qazanmaq, ustalıq səviyyəsinə yüksəlmək üçün təqlid bir vasitə ola bilər. Ancaq M.İbrahimovun nümunəsində olduğu kimi, müqəllidlik əqidə və davranışlarda öz müstəqil düşüncəni nəzərə almadan, sadəcə başqalarının arxasınca getmək, onların fikirlərini tənqidsiz qəbul etmək mənasında işlənir və bu halda mənfi bir hal kimi qiymətləndirilir.

Müqəllidliyin mənfi mənasını daha aydın göstərən cümlələrə misal olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:

  • Onun yaradıcılığında müqəllidlik açıq-aşkar hiss olunurdu. (Bu cümlədə müqəllidlik özünəməxsusluğun olmamasını ifadə edir.)
  • Siyasi müqəllidlik zəif iradənin göstəricisidir. (Burada müqəllidlik siyasi baxımdan asılılıq və düşüncə azadlığının olmamasını bildirir.)
  • Elm inkişaf etmək üçün müqəllidlikdən uzaqlaşmalıdır. (Bu cümlədə müqəllidlik elmi irəliləyişə mane olan amil kimi göstərilir.)

Yekun olaraq, müqəllidliyin mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişsə də, əsasən özünəməxsusluğun olmaması, başqalarının arxasınca gedilməsi, tənqidi düşüncənin olmaması kimi mənaları ifadə edir. Mənfi mənalarını vurğulayan hallarda, bu anlayış kor-koranə tabeçilik, şəxsiyyətsizliyi, bağımsız düşünmə qabiliyyətinin olmamasını ifadə edə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz