Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "məzarçı" sözü əsasən "qəbir qazan" kimi izah olunsa da, bu tərif tam mənzərəni əks etdirmir. Daha dəqiq və geniş bir izah təqdim etmək üçün sözün etimologiyasına, işlənmə kontekstlərinə və sinonimlərinə nəzər salmaq lazımdır.
Etimoloji baxımdan "məzarçı" sözü "məzar" və "-çı" şəkilçisindən əmələ gəlmişdir. "Məzar" fars mənşəli söz olub, "qəbir" mənasını verir. "-çı" şəkilçisi isə hər hansı bir işlə məşğul olan şəxsi bildirir. Beləliklə, "məzarçı" sözü əslində "qəbir qazmaqla məşğul olan şəxs" mənasını ifadə edir.
Lüğətlərdəki "qəbirqazan" sinonimi ilə müqayisədə "məzarçı" daha geniş məna kəsb edir. "Qəbirqazan" daha çox konkret olaraq qəbir qazmaq əməliyyatını yerinə yetirən fəhləni bildirir. "Məzarçı" isə daha geniş mənada, məzarla bağlı müxtəlif işlərlə məşğul olan şəxsi, məsələn, məzar daşlarının hazırlanması, məzarların bəzədilməsi və ya qəbiristanlığın təmizlənməsi ilə məşğul olan insanı da əhatə edə bilər. Hətta, məcazi mənada, ölümü xatırladan, ölüm haqqında düşünən, ölümə yaxın olan birini də ifadə edə bilər (məsələn, “o, özünü məzarçı kimi hiss edirdi”).
Misallar göstərək:
- Konkret mənada: "Məzarçı dərin qəbir qazdı və meyiti yerə qoydu." (Burada "məzarçı" konkret olaraq qəbir qazan işçisini ifadə edir.)
- Geniş mənada: "Qədim məzarları araşdıran alim, əslində, bir məzarçı kimi çalışırdı." (Burada "məzarçı" arxeoloq kimi, qədim məzarlarla işləyən şəxsi ifadə edir.)
- Məcazi mənada: "Xəstəliyi onu məzarçıya çevirmişdi; hər an ölümün qapısında olduğunu hiss edirdi." (Burada "məzarçı" ölüm düşüncəsi ilə yaşayan şəxsi ifadə edir.)
Yekun olaraq, "məzarçı" sözü "qəbir qazan"dan daha çox məna çalarına malikdir və müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalarda işlənə bilər. Onun mənası konkret fəhlədən tutmuş, məzarla bağlı müxtəlif işlərlə məşğul olanlara və hətta məcazi olaraq ölümə yaxın olanlara qədər genişlənir.