Məyusanə (ər. məyus və fars. …anə) sözü, əsasən Azərbaycan ədəbi dilində, məyusluq, ümidsizlik və kədər hisslərini ifadə edən bir şəkilçi əlavəsi ilə əmələ gəlmiş bir söz birləşməsidir. "Məyus" sözü ərəb mənşəli olub, ümidsizliyi, ruh düşkünlüyünü, tənəzzülü bildirir. Farsca "-anə" şəkilçisi isə "kimi", "şəkildə", "tərzdə" mənasını verərək, əsas sözə keyfiyyət, şəkil və ya tərəf əlavə edir. Beləliklə, "məyusanə" sözü "məyuscasına", "məyus şəkildə", "ümidsizcəsinə" mənasını ifadə edir.
Lüğətlərdə sadəcə "məyuscasına" kimi qısa bir ifadə ilə izah edilməsinə baxmayaraq, "məyusanə" sözünün tətbiqi və ifadə gücü daha genişdir. Məsələn, "məyuscasına" daha çox hərəkətə yönəlmiş halda işlənsə də, "məyusanə" həm hərəkətə, həm də vəziyyətə, hətta ümumi bir ab-havadan bəhs edərkən də istifadə oluna bilər.
Misallar:
1. Hərəkətə yönəlmiş: "O, məyusanə başını əyib getdi." (Burada "məyusanə" hərəkətin keyfiyyətini, yəni ümidsizliyi əks etdirir.)
2. Vəziyyətə yönəlmiş: "Otaqda məyusanə bir sakitlik hökm sürürdü." (Burada "məyusanə" ətraf mühitin vəziyyətini, yəni kədərli, ruh düşkünlük dolu atmosferi təsvir edir.)
3. Ümumi ab-havadan bəhs edərkən: "Məyusanə bir gün idi, yağış yağır, külək əsirdi." (Burada "məyusanə" günün ümumi ab-havasını, kədərli və xoşagəlməz olduğunu təsvir edir.)
Qısacası, "məyusanə" sözü sadəcə "məyuscasına"nın sinonimi deyil, daha geniş məna çalarlarına malik, ədəbi üslubda daha çox işlənən və əsərin ümumi fonuna, hissiyyatına daha zəriflik qatan bir sözdür.