Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "məlikə" sözünün əsas mənası "mələkə"yə istinad edilir. Lakin bu, sözün bütün məna çalarlarını tam əhatə etmir. "Məlikə" sözü əslində fars mənşəli olub, "malikə" sözündən törəmişdir. "Malik" (مالک) "sahib" mənasını verir və bu, "məlikə" sözünə "sahibə", daha dəqiqi isə "qadın hökmdar", "kraliça" mənasını qatır. Beləliklə, "məlikə" sözü sadəcə "mələkə"nin sinonimi deyil, daha geniş və spesifik bir mənaya malikdir.
Lüğətlərdə "ikinci cariyə" mənasının verilməsi, tarixi kontekstdən qaynaqlanır. Çoxarvadlılığın mövcud olduğu dövrlərdə, hökmdar qadının, sultanın və ya xanımın ikinci yeri tutan, daha az gücə və nüfuzə malik olan həyat yoldaşına "məlikə" deyilirdi. Lakin bu, sözün əsas mənasını tam əks etdirmir. "Məlikə" sözünün əsas mənası hələ də "kraliça", "qadın hökmdar" olaraq qalır. İkinci cariyə mənası isə yalnız müəyyən tarixi və sosial kontekstlər üçün aiddir.
Hüseyn Cavidin misalında göstərilən "Nazlı məlikəmiz Südabə" ifadəsində "məlikə" sözü Südabənin yüksək sosial statusunu, zərifliyini və əzəmətini vurğulayır. Bu misalda "ikinci cariyə" mənası deyil, "kraliça" və ya "şahzadə" kimi yüksək rütbəyə malik qadın obrazı önə çəkilir. Sözün istifadə edildiyi kontekstdən asılı olaraq mənasının dəyişə biləcəyini göstərir.
Qısacası, "məlikə" sözünün əsas və ən dəqiq tərifi "qadın hökmdar", "kraliça"dır. "Mələkə" ilə sinonim kimi istifadə edilə bilər, lakin bu, onun məna dərinliyini tam əks etdirmir. Tarixi kontekstdə "ikinci cariyə" mənası da istifadə edilə bilər, amma bu, əsas mənası deyil, əlavə bir məna çalarıdır. Sözün düzgün anlaşılması üçün istifadə olunduğu cümlənin kontekstini nəzərə almaq vacibdir.