izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mələksima sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir söz olmasa da, poetik üslubda, xüsusilə də klassik ədəbiyyat nümunələrində rast gəlinir. "Mələküzlü" sözünün sinonimi kimi işlənir və əsasən qadın gözəlliyini, mələkə bənzər gözəllik və saflığı ifadə etmək üçün istifadə olunur. Sözün leksik mənası "mələk kimi üzlü", "mələk simalı" kimi tərcümə edilə bilər.

Etimoloji baxımdan "mələksima" sözü "mələk" və "-sima" (üz, çöhrə) morfemlərindən təşkil olunmuşdur. "Mələk" fars mənşəli söz olub, "elçi", "peyğəmbər" mənalarına malikdir. İslam dini kontekstində isə Allahın xidmətçisi, ilahi varlıq mənasını daşıyır. "-Sima" isə farsca "çöhrə", "üz" mənalarına gələn bir morfemdir. Beləliklə, "mələksima" sözü leksik mənasını tam əks etdirən "mələk üzlü", "mələk çöhrəli" kimi təfsir edilə bilər.

Mətndə verilən misallar bu sözün poetik funksiyasını aydın şəkildə göstərir. "Ey huriliqalım, mələksimalım; Gözəllikdə olmaz kimsə sən kimi!" misalında "mələksima" şairin sevgilisinin gözəlliyini və saflığını ifadə etmək üçün işlənir. "O mələksimalım, şahbazbaxışlım; O dodağı ballım, ceyran yeriş" misalında isə söz gözəllik təsvirinin bir hissəsi kimi işlənir və digər tərif edici sifətlərlə birlikdə qadının ümumi gözəlliyini vurğulayır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "mələksima" sözü müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda istifadə olunur və əsasən klassik əsərlərdə və poetik mətnlərdə rast gəlinir. Sözün daha çox işlədildiyi kontekst, qadın gözəlliyini poetik üslubda təsvir etməkdir. Sözün canlılığı və təsir gücü onun poetik təbiətinə bağlıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz