Mədəniləşdirmə

izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mədəniləşdirmə: "Mədəniləşdirmək" felindən törəmiş isimdir və müxtəlif mədəniyyət elementlərinin, dəyərlərinin, normalarının və davranış nümunələrinin bir toplumda yayılması, qəbul edilməsi və daxil edilməsi prosesini ifadə edir. Bu proses sadəcə olaraq "sivilizasiya etmək" mənasından daha genişdir; həm maddi, həm də mənəvi tərəfləri əhatə edir. Mədəniləşdirmə, bir toplumun özünün daxili inkişafı nəticəsində baş verə bilər, eləcə də xarici təsirlər, mübadilələr və ya müəyyən siyasi və ictimai islahatlar vasitəsilə həyata keçirilə bilər.

Mədəniləşdirmənin həyata keçirilməsi müxtəlif üsullar vasitəsilə aparıla bilər: təhsil, kütləvi informasiya vasitələri, sənət, ədəbiyyat, siyasi və hüquqi islahatlar və s. Bu proses bəzən könüllü şəkildə, bəzən isə məcburi şəkildə baş verir. Məsələn, bir ölkənin qədim ənənələrini qoruyub saxlamaqla yanaşı, eyni zamanda müasir texnologiyaları və elmi nailiyyətləri qəbul etməsi də mədəniləşdirmənin bir formasıdır. Lakin mədəniləşdirmə həmişə pozitiv mənada qəbul edilmir. Bəzən milli və ya regional mədəniyyətin zəifləməsi, ya da başqa bir mədəniyyətə tamamilə asimilyasiya kimi qiymətləndirilə bilər.

Tarix boyu müxtəlif imperiyaların və dövlətlərin fəth etdikləri ərazilərdə həyata keçirdikləri mədəniləşdirmə siyasəti, həm müsbət, həm də mənfi nəticələrə səbəb olmuşdur. Bir tərəfdən infrastruktur inkişafı, yazı sisteminin yayılması və yeni texnologiyaların tətbiqi kimi müsbət dəyişikliklərə yol açmışdırsa, digər tərəfdən yerli mədəniyyətin məhv edilməsi və ya təhrif olunması kimi mənfi nəticələrə də səbəb olmuşdur. Ona görə də mədəniləşdirmə prosesinə həm tənqidi, həm də diqqətli yanaşmaq vacibdir.

Müasir dövrdə, qloballaşma prosesi ilə bağlı olaraq, mədəniləşdirmə daha da sürətlənir və daha mürəkkəb bir hala gəlir. Bu prosesin müsbət və mənfi aspektlərini dərk etmək və müvafiq strategiyalar hazırlamaq hər bir toplum üçün vacibdir ki, öz mədəniyyətini qoruya bilsin və eyni zamanda, dünya mədəniyyətinin müsbət nailiyyətlərindən faydalana bilsin.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz