izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Maksimizm, XIX əsrin sonlarında fəlsəfə və nəzəri fizikada ortaya çıxan subyektiv idealist bir cərəyandır. Sadəcə bir "cərəyan" demək isə onun mürəkkəbliyini tam əks etdirmir. Maksimizm, varlığın əsasının subyektiv təcrübədə, yəni fərdi şüurun qavrayış və duyğularında olduğunu iddia edir. Klassik fizikanın obyektiv reallıq anlayışına qarşı çıxaraq, maksimizm həqiqətin yalnız şüurun təfsirindən asılı olduğunu irəli sürür.

Bu cərəyanın əsasını təşkil edən fərziyyələr, həqiqətin müəyyən bir obyektiv quruluşdan deyil, fərdi şüurun unikal təcrübələrindən yarandığını bildirir. Yəni, ətrafımızdakı aləm öz-özlüyündə mövcud deyil, bizim onu qavramağımız nəticəsində formalaşır. Bu baxımdan, maksimizm, idealizmin ən radikal ifadələrindən biri sayıla bilər.

Maksimizmin təsiri, fəlsəfənin müxtəlif sahələrində olduğu qədər, elmin, xüsusilə də nəzəri fizikanın inkişafına da təsir göstərmişdir. Kvant mexanikası kimi yeni elmi nəzəriyyələrin ortaya çıxması, gerçəkliyin təbiətinə dair sualları yenidən qoymağa və maksimizmin bəzi aspektlərinə istinad etməyə səbəb olmuşdur. Ancaq maksimizmin tamamilə elmə daxil olması demək deyil. Çünki elmi araşdırmaların əsasında obyektiv ölçmələr və təkrarlana bilən nəticələr dayanır, halbuki maksimizm subyektiv təcrübəni önə çəkir.

Beləliklə, maksimizm sadəcə tarixi bir fəlsəfi cərəyan olaraq deyil, elm və fəlsəfə arasındakı mürəkkəb əlaqəni, həqiqətin təbiətinə dair davam edən mübahisələri anlamaq üçün vacib bir konsepsiya kimi qalır. Onun təsirləri bu gün də müasir fəlsəfi və elmi müzakirələrdə hiss olunur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz