Mafə (ərəb mənşəli söz) - mərhumun cənazəsini dəfn etmək üçün istifadə olunan, adətən taxtadan hazırlanmış, içərisinə tabut qoyulan xüsusi daşıma vasitəsidir. Müasir dövrdə əsasən kənd yerlərində, ənənəvi dəfn mərasimlərində rast gəlinən mafə, ölünün cəsədini qəbiristanlığa aparmaq üçün nəql edən bir növ taxta təkərli arabadır. Ənənəvi olaraq, mafənin hazırlanması və istifadəsi dəfn adətlərinin ayrılmaz bir hissəsini təşkil edirdi. Belə ki, mafənin özünəməxsus dizaynı və bəzəkləri, həmçinin daşıma prosesinin xüsusiyyətləri müəyyən bir mədəniyyətə və ənənəyə işarə edirdi.
Tarix boyu mafənin formaları və hazırlanma üsulları dəyişsə də, əsas funksiyası – ölünün son mənzilə layiqincə aparılması – dəyişməz qalmışdır. Bəzi bölgələrdə mafənin bəzədilməsi mərhumun sosial statusu və ya ailəsinin maddi imkanları ilə əlaqələndirilərdi. Müasir dövrdə mafənin istifadəsi azalsa da, Azərbaycanın bəzi kəndlərində ənənəvi dəfn mərasimlərində hələ də istifadə olunur və ölkəmizin mədəni irsinin ayrılmaz bir hissəsini təmsil edir. Sözün mənasının izahına misal olaraq verilən sitatda olduğu kimi, mafənin mərhumun kəfənləndirildikdən sonra içərisinə tabutun yerləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulduğu aydın olur.
Beləliklə, mafə sadəcə bir taxta qurğu deyil, əcdadlarımızın dəfn adətləri, inancları və mədəniyyəti barədə qiymətli məlumat verən tarixi bir artefaktdır. Onun mövcudluğu, mədəniyyətimizin köklərinə və ənənələrinə dərin bir baxış imkanı verir.