izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qurnazcasına (zərf): Bu söz "qurnaz" sifətinin məsdəri olan "qurnazcası"nın zərf formasından əmələ gəlmişdir. "Qurnaz" özü də hiyləgər, bic, ağıllı və bir qədər də hiylə ilə iş görən insan deməkdir. Beləliklə, "qurnazcasına" zərfi, bir əməlin hiyləgərcəsinə, bic-bic, məkrli, ustalıqla və gizlicə, amma eyni zamanda ağıllıcasına yerinə yetirildiyini bildirir. Sözün tərkibindəki "casına" şəkilçisi hərəkətin necə, hansı üsulla edildiyi barədə məlumat verir.

Sadəcə "hiyləgərcəsinə" və ya "bic-bic" kimi təriflərdən fərqli olaraq, "qurnazcasına" sözü hərəkətin arxasında olan zəka və ustalığı da vurğulayır. "Hiyləgərcəsinə" daha çox mənfi bir kontekstdə istifadə olunarkən, "qurnazcasına" həm müsbət, həm də mənfi kontekstlərə malik ola bilər. Məsələn, bir oyunçu rəqibini "qurnazcasına" aldada bilər (mənfi), yaxud bir iş adamı bir sövdələşməni "qurnazcasına" həll edə bilər (müsbət – çünki bu, ustalıq və ağıl tələb edir).

Cəlil Məmmədquluzadənin "Danabaş kəndinin əhvalatı" əsərindəki personajların davranışlarını təsvir edərkən bu sözün istifadəsi çox uyğun olardı. Məsələn, bir personajın öz məqsədlərinə çatmaq üçün digərlərini "qurnazcasına" aldatması əsərin üslubuna və mövzusuna tam uyğun gələrdi. Bu sözün ədəbiyyatda istifadəsi dilə zənginlik və ifadəlilik qatır, hərəkətlərə daha çox rəng verir.

Misal olaraq, verdiyiniz nümunədəki "daima qurnazcasına gülümsəyən iri mavi gözləri" ifadəsi Gülərin gizli niyyətlərini, hətta bir qədər də təhlükəli ola biləcək hiyləgərliyini bədii bir şəkildə oxucuya çatdırır. Gülüşünün arxasında gizlənən düşüncəni, planı vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz