izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qoxutmaq sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan, əşyanın uzun müddət saxlanılmasının nəticələrini ifadə edən bir feildir. Bu feil iki əsas mənada işlənir və hər iki məna da zamanın təsiri ilə materialın keyfiyyət dəyişikliyinə yönəlib.

Birinci mənada, qoxutmaq feili t-li şəkilçisi ilə işlənir və bir şeyi çox müddət saxlamaq, nəticədə isə onun keyfiyyətini pisləşdirmək, iyləndirmək, köhnəltmək və ya hətta çürütmək kimi prosesləri əhatə edir. Bu mənada, qoxutmaq feili, passiv bir prosesi, yəni əşyanın özünün deyil, ona təsir edən amillərin nəticəsini ifadə edir. Məsələn, “Taxta qutu uzun müddət saxlanıldı və qoxudu” cümləsində taxta qutunun özünün aktiv bir iştirakı yoxdur, amma saxlanma prosesi onun keyfiyyətini mənfi təsir edib.

İkinci mənada isə, qoxutmaq feili t-siz şəkilçisi ilə işlənir və əsasən xoşagəlməz bir qoxunun yayılması, üfunətlənmə, pis iy vermə mənasını daşıyır. Bu mənada, feilin mahiyyəti əşyanın özündən yayılan qoxuya yönəlib. Məsələn, “Çürümüş meyvələr otağı qoxudu” cümləsində çürümüş meyvələr özünün pis qoxusunu yayır.

Beləliklə, qoxutmaq sözünün mənası, yalnız əşyanın uzun müddət saxlanması ilə deyil, həm də bu saxlanmanın nəticəsində yaranan xoşagəlməz dəyişikliklərlə, əsasən isə pis qoxu ilə bağlıdır. Bu söz, Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarını genişləndirən, konkret və eyni zamanda obrazlı bir leksik vahiddir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz