izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

İyləndirmək sözü, əsasən Azərbaycan dilində, bir şeyin ya da kiminsə xoşagəlməz bir qoxu, iy əldə etməsi və ya bu qoxuya bürünməsi mənasını verir. Yəni, bir cismi, əşyanı və ya hətta bir mühitin iyini dəyişdirərək, adətən xoşagəlməz bir qoxu ilə əhatə etmək prosesini ifadə edir. Bu proses, müxtəlif səbəblərdən baş verə bilər; məsələn, qidaların, əşyaların uzun müddət saxlanması, çürüməsi, pis hava şəraiti və ya digər kimyəvi reaksiyalar nəticəsində.

Lüğətlərdə sadəcə "iylətmək" kimi göstərilsə də, "iyləndirmək" daha aktiv bir prosesi ifadə edir. "İylətmək" passiv bir hal kimi, bir şeyin öz-özünə iy almağını ifadə edərsə, "iyləndirmək" isə bir şeyin kənar təsirlər nəticəsində, qəsdən və ya qəsdən olmadan iy alma prosesini, bu prosesə səbəb olan əməliyyatı ifadə edir. Məsələn, çürümüş ət öz-özünə iy alır (iylənir), ancaq pis qoxulu bir maddə ilə əhatə olunmuş bir otaq "iyləndirilir".

Maraqlı bir məqam da odur ki, "iyləndirmək" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, ətirli bir maddə ilə bir şeyi "iyləndirmək" xoşagəlməz deyil, əksinə xoş bir qoxu yaratmaq demək ola bilər. Bu halda, sözün mənası müsbət bir konotasiya daşıyır. Ancaq ümumi mənada, "iyləndirmək" əsasən mənfi, xoşagəlməz bir iy ilə əlaqələndirilir.

Beləliklə, "iyləndirmək" sözü sadə bir mənadan daha geniş bir spektrə malikdir. Həm prosesi, həm də nəticəni əhatə edir, həm də kontekstdən asılı olaraq müsbət və ya mənfi məna kəsb edə bilir. Bu sözün zənginliyi onun Azərbaycan dilindəki işlənmə tezliyindən və çoxcəhətlilikdən qaynaqlanır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz