Qoçbaz sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan maraqlı bir termindir. Etimalogiyasına nəzər salsaq, "qoç" və Farsca mənşəli "...baz" (…çi, …kar kimi peşə bildirən şəkilçi) morfemlərindən təşkil olunduğunu görürük. Bu da sözün mənasını aydın şəkildə göstərir: qoçlarla məşğul olan, daha dəqiq desək, qoç döyüşləri ilə məşğul olan şəxs.
Köhnə Azərbaycan məişətində qoç döyüşləri geniş yayılmış bir əyləncə və hətta bir növ yarışma idi. Qoçbazlar isə bu hadisələrin əsas simaları idilər. Onlar sadəcə qoç saxlamır, həm də onların qidalanması, təlimi, sağlamlığı ilə məşğul olur, döyüşlərə hazırlayırdılar. Qoçbazlığın özünəməxsus sirləri, bacarıqları və təcrübələri var idi. Bir qoçbaz, heyvanının gücünü, çevikliyini və döyüş təcrübəsini yaxşı bilməli, onu düzgün idarə etməyi bacarmalı idi.
Qoçbazlıq sadəcə bir peşə deyildi, o həm də müəyyən bir bacarıq və səriştə tələb edən bir sənət idi. Bir qoçbazın uğuru onun qoçunun qələbələrindən asılı idi. Bu səbəbdən də qoçbazlar öz qoçlarına xüsusi qayğı göstərir, onlara yüksək səviyyədə qulluq edirdilər. Qoçbazların arasında nüfuzlu və tanınmış olanları da vardı. Onlar öz bacarıqları ilə ad qazanır, döyüşlərdəki uğurlarına görə hörmət görürdülər.
Bu gün qoç döyüşləri əvvəlki qədər geniş yayılmasa da, qoçbaz sözü Azərbaycan dilində öz tarixi əhəmiyyətini qoruyub saxlayır və köhnə məişətin maraqlı bir parçasını təmsil edir. Sözün özü, Azərbaycanın mədəni irsinin və tarixinin zənginliyini əks etdirən canlı bir nümunədir.