izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qızıl... — Azərbaycan dilində bir çox mürəkkəb sözlərin tərkib hissəsi olaraq işlənən, əsasən "qızılı rəngə malik olan" mənasını ifadə edən bir söz yaradıcısıdır. Bu söz bir çox bitki və heyvan adlarında işlənir və onların xarici görünüşündəki qızılı rəngə, parlaqlığa və ya qiymətliliyinə işarə edir. Yalnız rəngə deyil, həm də nadirliyə, qiymətliliyin simvoluna işarə edə bilər. Bu səbəbdən "qızıl" sözünün əlavə olunduğu birləşmələr, adətən, həmin obyektin gözəlliyini, nadirliyini və ya dəyərini vurğulayır.

Misal olaraq göstərilən "qızılağac", "qızılgül", "qızılbalıq", "qızılquş" kimi sözlər, müvafiq olaraq, qızılımtıl rəngdə olan ağacın, gözəl və parlaq rəngli gülün, qızılı rəngdə tərəziləri olan balığın və rəngarəng lələkləri olan quşun adlarını bildirir. Bu sözlərdə "qızıl" prefiksinin əsas funksiyası, sözün əsas hissəsinin mənasını dəqiqləşdirmək və onu daha obrazlı etməkdir. Beləliklə, sözün təkcə "ağac", "gül", "balıq", "quş" deyil, daha çox "qızılı rəngli ağac", "qızılı rəngli gül", "qızılı rəngli balıq" və "qızılı rəngli quş" mənasını verdiyini görürük.

Maraqlıdır ki, "qızıl..." söz birləşmələri bədii ədəbiyyatda və xalq yaradıcılığında obrazlı ifadələr yaratmaq üçün geniş istifadə olunur. Bu söz birləşmələri əsərlərə parlaqlıq və gözəllik qatır, oxucu və ya dinləyiciyə daha canlı təəssüratlar yaradır. "Qızıl" prefiksinin bu geniş tətbiqi onun dilin zənginliyi və ifadə imkanlarının genişliyinə bariz bir nümunədir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz