Qıcanma: "Qıcanmaq" fellərinin törəməsi olan bu söz, əsasən bir şeyi və ya birini istəməməkdən, xoşlamadıqdan və ya əsəbiləşməkdən doğan narahatlıq vəziyyətini, dözülməz bir vəziyyətin yaranmasına səbəb olan hər hansı bir təsiri ifadə edir. Sadəcə bir əsəbilik deyil, daha dərin bir dözümsüzlük və ya əsəb gərginliyini əks etdirir.
Qıcanmanın səbəbi çox müxtəlif ola bilər: fiziki ağrılar, davamlı bir səs, xoşagəlməz bir qoxu, özünü pis aparan bir insan, həll olunmamış bir problem və s. Bu amillərin hər biri fərdə müxtəlif dərəcədə qıcanma hissi yarada bilər. Qıcanmanın intensivliyi də fərdin həssaslığına və situasiyaya bağlı olaraq dəyişir.
Maraqlı bir məqam da odur ki, qıcanma, bəzən uzun müddət davam edən və yığılan kiçik narahatlıqlardan da yaranır. Məsələn, daim təkrarlanan bir səs ilkin olaraq narahat etməsə də, müəyyən bir müddətdən sonra qıcanmaya səbəb ola bilər. Bu, qıcanmanın psixoloji komponentini də vurğulayır.
Qıcanma bir çox hallarda insanın hərəkətlərinə də təsir edir. Qıcanan insan, problemi aradan qaldırmaq üçün müəyyən hərəkətlərə əl ata bilər, və ya əksinə, passiv qalıb vəziyyətin davam etməsinə yol verə bilər. Bu reaksiya fərdin şəxsiyyəti və situasiyaya olan yanaşmasından asılıdır.
Ümumiyyətlə, "qıcanma" sözü sadəcə "əsəbilik"dən daha geniş bir məna kəsb edir və daha dərin, daha kompleks bir emosional vəziyyəti əks etdirir. Bu, həm fiziki, həm də psixi amillərin təsiri altında yaranan, insanın rifahını mənfi təsir edən bir haldır.